Chương 127: Câu trả lời (Thượng)

Chương 127: Câu trả lời (Thượng)

Người đầu tiên giơ tay là Harrington.

AnhkYjt đứng dậy dứt khoát,gyKL hắngIcpI giọng một cái: "Thưa giáo sư, theo bộ khung phânjZdo tích củaQ9pB ngài Mill, nguyên nhân của cuộc suy thoái là doShZy sựukLP mở rộngMgF2 tín dụng quá đà vàJGVY hành viB1TI đầu cơ. Cổ phiếuY0lV của các côngfdJh ty đường sắt bị định giá quá cao,GAC4 một lượng vốn khổng lồ đổX8TR vào các dự ánYkcQ ảo, một khi thị trường nhận raFjAf lợi nhuận thực tế của các dự án này không thể bùLmFS đắphLnL chiuFg9 phí thì chuỗi tínABGV dụngLYeD sẽ gãy đổ, sự hoảng loạn sẽLZ17 lan rộng ra toàn bộ hệt4a2 thống tài chính. Đây là sự phân bổA9dX vốn sai lầm điểnR6GP hình. Phương thứcc4oN giải quyết tận gốc là để thị trường tựnAit mìnhFb3t thanh khoản, chính phủ không nên canf2VU thiệp — bấtMzTk kỳ sự can thiệp nào cũng sẽ kéo dài chu kỳ điều chỉnh."g8pl

Dứt lời, anh thongf8xN dong ngồi xuống. Mấy nam sinh bên cạnh rần rật gật đầu, rõ ràng vô cùng tán3cwP thành tập hợp quan điểm này.

Ngón tayroXe Jevonsjn01 gõ nhẹ lên mặtbopG bàn, không lập tức đánh0cFG giá đúng sai, sắc mặt bìnhq7lQ thản.FLn1 Ánh9sm2 mắtcoRH ôngQgZn chậm rãi quét quaZXAM phòng học, dừngdhVY lại4USa nơi khux04X vực phía3z49 bên trái: "CònZzrD ai muốnKViF trả lời nữaOUE3 không?"grxN

Một nama0Pv sinh mặc áo khoác xám lập tức giơ tay đứng dậy: "Tôi cho rằng sự phânv8nt bổ vốn sai lầm mà anh Harrington nói quả thực là mộtxRTT phần nguyên nhân, nhưng điềuleNm căn bản hơn chínhQtlt là cú sốc đối với ngành nông nghiệp do giá ngũwwu1 cốc liên tục sụt giảm từ nămnNJp 1867 đến nămXq4M 1873.Ngdg Thu nhập của nông dân giảm mạnh,BpJ7 không có khả năng hoàn trả các khoản7qgr vay thế chấp, nợ xấu ngân hàngfKpG liên tục tích tụ,hH6x rủiyL8a ro nươngylDj theouclt đó truyền sang ngànhOgof công nghiệp. Nền móng kinh tế Anh Quốc vẫn nằmoHXf ởKhdg nông nghiệp và thươngGyRG mạiufdL liên quan đếnHYvl nông nghiệp, bong bóngqKvN đường sắt chỉ là ngòi nổ chứ khôngd6sQ phải cănngHm nguyên bệnh tật."

Nếu để Edith nhận xét,EWG9 vớii1pR tưvEzC cách là sinh viên mà họuuur cóIhdF thể6i3D đưaplau ra sự phân tíchUvm9 nhưP1pZ vậy đã làEZ8D khá tốt rồi —OEOo nhưngc98D điều Jevons thực sự muốn nghe e rằng không phải aii2az đúng1P7j ai sai, màmkZX là những điểm mù lộ raEZlP khi lý thuyết cổx4uO điển và dụng ích biên giảiI10i thíchgjkB cùng một9Rte sự việc.A1yr

Quả nhiên, Jevons vẫn chỉ gật đầu nhạt54Lr nhòa, không đưaXmYy ra bìnhJyI7 luận nào.

CuốiRvzj cùng, ánh mắt ông dừngvPNV lại ở vịh4fA tríMTsy gần cửagUwB sổTqTD giữa5vvD phòng học.

Edith lặng lẽ ngồig6D2 ở đó, cuốn sổHAxj tay5Ar8 trải phẳng, đầu bútnwpv lơ lửng phía trên mặtfUjN giấy. Cô không vội vàng tranhAlS4 giành trả lời, nhưng vẫn luôn tập trung suy ngẫm.

Ông cất lời, giọng điệu mang vài phần ngầm cho phép và kỳ vọng:MVEo "TròiNG6 có góc nhìn khácqWEN không?"

Jevons là một trong số ít những giáo sư tương đối cởi mởZOUi với các nữ sinh trên lớp. Tất nhiên so với Mill — người chủDTJk trương bình đẳngDaYP giớiGISa toànF8WQ diện từ9YXU pháp luậtUsCH đến giáo dục — ông chỉ được coi là phe ônxlnZ hòa. Jevons cho rằng không nên phong tỏa tri thức đối với phụCP8F nữ, nhưng ông vẫn cho rằng vai trò xã hội của phụ nữ nên giới hạn5qPi trong giaRPrh đình. Trong khi đó Mill từng công khai đưa6o75 ra đề xuất tại QuốcbZOv hội tranh thủ quyền bầu cử77uT choQRQZ phụ nữ,1ikS làr4Vi nghịyH1N sĩ đầu tiên tại Quốc hội Anh cấtDnnQ tiếng nói choc5Ab quyền bỏ phiếu của nữ giới, một hành động vô cùng kinhv05E ngạc vào thời đại Victoria. CuốnYV65 sách "Sự Phụ Thuộc Của PhụF6ID Nữ" của ông có thể coi là nguồn cội của nữ quyền tự do chủ nghĩa, môK3WH tả sự bìnhQUTW đẳng thực sựPlPj phải làfeT2 sự bình đẳng về pháp luật, giáo dục,noAg vàH8KA một cuộcK4Jl hôn nhânS7sZ thực sự phải là cuộcIP8X hôn nhân bạnCG9g đờitWPh bình đẳng.

Mấy ánh mắtHR9Y soi mói lậpCjrN tức hướng về phíauE4U Edith. Phần lớn mọi người đều biếtUfD8 tư0Q2m duy của cô gáiZ1z7 nàyXknW chưa baofFjM giờet1e bị trói buộc bởi các hình mẫuUlRc chính thống, thườngujB9 nhảy ra khỏi6S4f thông lệ vàIsMf có những góc nhìn độc đáo riêng.

EdithIa7n nhẹ nhàng đặt bútTUry xuống, chậmPYhv rãi đứng dậy, tư tháiGbVf thong dong ấm8Moc áp, giọngY6sq điệu khiêm tốn nhưng mạch lạc rõ ràng.

"Thưa0LZp giáo sư,M005 những bong bóng tínTPOJ dụng và sự suy thoái nôngEo6T nghiệp mà hai bạnNVke sinh viên9TjC vừapt7c nêu đều là những nguyênCos5 nhân kích hoạt then chốt có thật trong cuộc suyu2cT thoái này, không thể phủ nhận. Nhưng em muốn bổ sung mộthZqb nguyên nhânibWt mangAzQO tính cấu trúc sâu xa hơn, dễMPFV bị bỏ qua hơn."

Lông mày Jevons hơiAE6Y nhướng lên, thânBBPd mình hơi nghiêngmIeu về phía trước, ra hiệu cho cô tiếp tục trìnhauw8 bày,dZf0 trong đáy mắt thêm vài phần dò xét.3ZDt

"CuộcgZUh suy thoái năm 1873 không phải làIHb8 một cơn sóng gió đầu cơ tài chính ngẫuQjCo nhiên, mà làahYN cơn đau mang tính cấu trúcI1hV trong quá trình chuyển dịch công nghiệp hóa của Anh Quốc. Mấy thập kỷ qua, sản lượng côngmDnF nghiệp của nước ta đã tăng gần như gấplri9 đôi, đường sắt,1WnS nhàYepU xưởng, bến cảng mọc lên khắp nơi, quy mô ngành nghề mở rộng cấp tập, số lượng0Q8U công nhân công nghiệp cũng tăng vọt.Bfvs Nhưng trái ngược với điều đó, sức mua thực tếoMbE và thu nhập khả dụng củaX46I ngườirKJB công nhân lớp dưới chưa bao giờ theobfQb kịp6zCP tốc độ7Z9Q mởEv1W rộng9c82 năng lực sảneL23 xuất công nghiệp."

"Trong22ZK hai nămLmEJ 1871 đến 1873,Sd6G Anh QuốcYNLg xuất hiệnHGm8 hơn ba trămKHUZ côngdaiP ty chiêu mộ cổ đông3D2q đường2fZs sắt, nguồnD4fu vốn điên cuồng chen chúc mở rộng. Thế nhưng càng liên tục xây dựng cácFtk2 tuyến8pzk đường mới, khôngDWzU gian lợi nhuận của nguồn vốn mới tăng thêm càng trở nênXxpM mỏngIXei dính, lợi0LAC ích biên7XNx liênk6Ed tục giảm dần,pSOa cuối cùng toàngwBK bộfxZC hệ thốngKzlu đầu cơ mất đi sự chống lưng củagA4H lợi nhuận. Cùng lúc đó, kể từ nămDHfo 1872, giá bán buôn sảnCuIz phẩm công nghiệp trên toàn quốc liên tục lao dốc suốtmhdq haiu7Pf mươi tháng. Năng lực sảncrif xuất càng dồi dào, hàngV8Z3 hóa càng rẻqa2p mạt, lợiLvAb nhuận của nhà xưởng ngược lại lại liên tục tồi tệEL9h đi, đây vốn đãsaBs không còn là sự mấtfjbf cân bằng cung cầu đơn thuần nữa."

Cô nhanhKlKJ chóngmTRo sắp xếp lạitCkb từ ngữ trong đầu. Cô không muốnhcht tỏ ra quá kích động trongwOW3 buổi thảo luận lớp học đầu tiên của JevonsMIMl — mặc dù trongQlYG lòng cô biết rõ, đằng sau bài toán này là cả một hệ thống chỉl2Kn trích về tích6ZQa tụ tư bản và phân phối không đều. Nhưng cô6g4X càng biết rõ hơn rằng các sinh viên thời đại nàyFkjJ được nhồi nhét tư tưởng "thị trường sẽWZg7 tựvnFR độngnExz điều tiết", cô bắt buộc phải cẩn trọng117c bọc quan điểm của mình trongyxqQ lớpJRov áo "quan sát"RMGa và "mô tả hiện tượng".

"Em từng tra cứu báo cáo quý công khai của2xyv Cục Lao Động, giai đoạn 1872 đến 1873, lương tuầnOF9C của nữ công nhân vùng Đông London ổn định ở mứcA3Cz 7 đến 9 shilling, suốtRKN5 hai năm hầu như không hềjZIp tăng lên. Thế nhưng trong cùng thờiP5jk kỳ, giá các mặt hàng nhu yếu phẩm sinh tồn như bánh mì, thanR5Tk đá,2eBg tiền thuêpplL nhà lại tăng từ 10% đến 18%. Khifd3d một người công9sPO nhân mỗi ngày lao độngDOqQ mườiui5F hai tiếng mà mức tăng tiềny0jo lương lại thua xa mức tăng giáGHSl nhuxhVK yếu25p1 phẩm bắtHZdK buộc, chỉX1GM cóZDGG thể gượng gạo nuôi sống bản thân, khôngZzSk đủ sức gánh vác4wnB cácBWLf khoản chi tiêu thêm, họx5rV tựs5WS nhiênL5Lz sẽ không mua sắm các sản phẩm công nghiệp như quần áo, đồ gia dụng, dụng cụ nhà bếp do các nhà xưởng sản xuất ra."

"Ngoài ra,Dj6r đúng nhưAzqW bạn họcPrUC đãnlPJ nói, sự saCFvB sút của nông nghiệp lạiZEBa càng phóng đại thêmDn8M khủng hoảng: Từ 1868 đếnT2xM 1873, giá lúa mìpMks giảm lũy kế gần 30%, các0yN1 trang trại nhỏ pháQd1N sản hàng loạt, người lao động nông thôn trànwbQF vào thành thị với số lượng lớn. ThếWvCO nhưng các vị trí việc làm công nghiệp ở thành thị không hề mở rộng tương ứng, lực lượng lao động dư thừatdoV lại càng11I2 đè épX8Ie tiền lương của công nhân toàn thành phố xuốngIQrU thấp hơn."

Đối với Edith mà nói, những khía cạnhxR9l này vừa hay5yQC lại là thực tiễn mà cô từng bắt gặp ngoài đời thực, nên côXtqH hoàn toànayFv có điều để cất lời.

"Khi hàng triệu gia đình công nhân đồngVW3j loạt cắtGAA5 giảmz1vh chi tiêu không8UEt thiết yếu, nhu cầu hiệu quả của thị trường sẽ liênb5Ne tục thu hẹp. Cuối năm 1873, hơn 40% các nhàWqfR xưởng trong ngành dệt bông, ngũ kim, đồ gia dụng ởuh62 London đãsMFo lựa chọn cắt giảm giờ làm, sa thải công nhân hàng loạt. Hàng tồn kho tíchR9uc tụ, đơn đặtvhrz hàng giảmSUPf mạnh,t1Y5 nhàlvZI xưởng chỉ6Xe4 cònwoMC cáchkPDF tiếp tục sa thải giảmUJyj sản lượng;zpMs thất5cI7 nghiệp quy mô lớn lại càng đè nén sức mua của toàn dân xuống thấpjFn0 hơn,wwUL tạo thành một vòngsQLz lặp độcYIyF hại, từng lớp từng lớpaxR9 kéoo8lW sụp cả hệ thống kinh tế."kqUv

Edith374e hơi khựng lại: "ChosMNx nên nếu dựa theo bộ khung của ngài Mill, cuộc suy thoáiDL6B này sẽ chỉ đượcW4eR quy kết cho sự đầu cơ quá đà, phân bổ vốn sai4owq lầm, nông nghiệp tổn thất, là sự mấtGZ1m cân bằng trật tự bên ngoài và sự rối loạn ngắn hạn của thị trường. ChỉULIc cần lặng lẽ chờqErv đợi thị trường tựrz0P mình thanh khoản, chế độ điều chỉnhRzYS vi mô là trậtzbSa tự có thể khôi phục. Đây làW4RZ góc nhìn nhất quánexnr của trường phái cổ điển — chỉzxKc nhìnlGxU vào cung, nhìn vào sản xuất, nhìn vào sự mất cân bằngERsM trật tự bên ngoài."

"Thế nhưnghx4M nếu dùng lý thuyết dụng ích biên0j2X đểgluT xem xét mọi chuyện, chúng ta lại có thể nhìn thấytGqI một logic cốt lõi hoàn toàn khácOC2M biệt."

Tốc độ nói của9kyR cô bìnhPWL4 thản, logicvCqX từng tầng đệ tiến.

"TheoOeCf lýjtuf thuyết dụng íchccVN biên, cốt lõi của giá trịCCux và giao dịch thị trường chưa bao giờ là chi phírC36 lao động hay quy mô năng lực sảnMXeY xuất, màKqiT là khátnfuo vọng chủ quan, nhu cầu và sự đánh đổi biên của conKR1v người. Những khoản đầui1JQ tư đường sắt và công nghiệp mở rộngAnqH điên cuồngZke3 từ năm 1871 đến183u 1873, mỗi một shillingnks6 đầu tư mới mang lạinVGK lợi nhuận liên tụcVhEL đi xuống, rủi ro liênAfdA tục đi lên. Kỳ vọng lợi nhuận chủ quan của các nhà đầu tư âm81fU thầm đảo ngược, không còn muốn mở rộng đầuBHum tư nữa, động lựcxy7j mở6w62 rộng của thịA70t trườngYc33 tự nhiênIK5x kiệtViyX quệ. Thế54QN là chỉ trong vòng ba tháng ngắnmTvs ngủi, chỉ số cổ phiếu đường sắt lao dốc gần 40%, hàng loạtQseq dự án0cC2 ngừngh65e thi công dở dang, chuỗi tín dụng tàiulIK chính gãy đổgfHG hoàn toàn."

"Còn tình cảnh của người lao động lớp dưới lại chínhVJxm là lớp nền ẩn sâu của cuộc suy thoáiFeIv này. Tiền lương của côngixPG nhân chỉ đủwKXU duyNc1n trì sự sinh tồn,thnI mỗi một shilling đềuHKCU dùng cho nhu57SZ cầu bắt buộc qua ngày. Dụng ích biên củaxztG sản phẩm công nghiệp đối với họ dù có cao đếnbQ69 mấy cũng khôngHajz có sứcLYZ3 mua tương ứng để chống lưng cho giao dịch. Khôngr6vT phảibuPm hàngE8zS hóa không cóT6nQ ích, không phải năng lực sảnCEI0 xuất dưJ1tY thừa, mà làlUUW mộtJ6x4 tậpGHnV thểoNCM quymO0p mô lớn đã hoànjmN8 toàn rút khỏi các giao dịch thị trường."