Chương 126: Lớp học Kinh tế Chính trị (Hạ)

ChươngK7Uu 126: Lớp học Kinh tế Chính trị (Hạ)

Thực ra sựVzfG định hình của kinhEFDV tế học vi môZPyX nằm ở nhiềuUQS7 năm sau đó, khi Marshall dung hợpG7Od tập hợp0Ck1 quan điểm này với lý9a1W thuyết chi phíIoL9 sản xuất cũ, đềzjBB xuấtTa0a việc cung cầu cùng88We nhau quyết địnhMIp0 giávLIO cả,8nvr dựng nên một bộ khungcHNX hoàn chỉnh choDFaJ việc nghiên cứuw2ko giao dịch cá thểmGYK và định giá thị trườngvChB ở thời hậu thế.

TuyUuAI nhiên phải đợijvB8 tới thế kỷ sau khiKmyG Keynes xuất hiện, kinh tếPcDX học mới chính thức được phânX7z1 chia thành vi mô và vĩ mô. Khi ấy các học giả mới đưa raEYpn nhậnwnze định rằng tập hợp quan điểm này không đủ để giải thích các cuộc suyiHXk thoáicFrF và thất nghiệp trên diện rộng, cần6iFb phải nghiên cứu riêng vềI4wv việc làm tổng thểBtuj và tổng nhu cầu của toàn bộ một quốc gia,UK66 từw1n4 đóoSwq chia ra hai con đường nghiên cứu khác nhau: mộtdIil con đường chúDBzL trọng vào giao dịch giữa cá nhân và thương hộ, con đường kia hướng mắt về sự hưngxMy0 vong của cả mộtnRaZ quốc gia.

Lý thuyết0BsK củapIzP Keynes đã đập tan nhận thứcGecC "thả nổi7RLL thị trường chính là lờiyDu7 giải tối ưu",Wt3D đề xuất rằng trong thờiSaBV kỳ trầm lắng, chính phủ cần thiết phải chủ độngGjcN bơm vốn, kéo3F8d nhu cầu, ổn định việc7Ggj làm.HPqe Tất nhiên, tập hợp lý thuyết này cũng chịu nhiều tranh cãi, vô số học giả lo ngại việcH183 can thiệp quá đà sẽ mang lại lạm phát cùng nhữngnOsF khoảnd23Z nợ nần chồngbWo3 chất.

DùLF4B vậy dưới góc8mZR nhìn của Edith, Jevons tồn tại rất nhiều hạn chế. Một khía cạnh hiện đang hứngBntL chịu nhiềuWOJx chỉ trích chính là việc ông cực kỳwk2E hiếmjqrK khi đi sâu thảo luận về vấn đềQoif thấtfTD7 nghiệp, mà gốcWZYY rễ nằm ở chỗ góc nhìn về kinh tế họcxrMs của ông hoàn toàn khác biệtfnIz so với cácmPt7 bậc tiền bối.YVB5

Ricardo và Mill đều xuấttdW3 phát từ các giai tầng như công nhân, nhà tư bản để quan tâm tới việc của cải được phân phối ra sao,bdXB vì đâu người laoiukY động lại lâm vào cảnh khốn cùng. NhưngFxQh Jevons lại giảnrzPD đơn hóa mọiAZJR hoạt động kinh tế thành sự cân đo đong đếmHRpj giữa mất và được của mỗi một con người,vL89 khôngZ9Ai còn hướng mắt vào mâuSTDV thuẫn lợi ích giữa các giai cấp. ÔngJCfW tin rằng chỉ cầnOlOv tiền8qg1 lương có thể tự do điều chỉnh, việc24Qf khôngLm3K tìm7Xlb được công37jQ ăn việc làmXE7i chỉNbuZ làBo1C hiện tượng tạm thời.

Ông một lòng muốn chứng minhVJNL giá trị đếnlL5K từF9MH nhu cầuQWWW chủ quan của con người, mục tiêu hàng đầu làLfhg giải0W9w thíchb5zE sự biến động của giá cả.tSC9 Những bàiP7Gk toán khó mang tầm xã66QS hội vĩ đại như46kC thất nghiệp quy mô lớn hay nghèo đói lâu9r5i dàiXOi1 khôngqebU nằm trong phạmxV9q viQ88Z cốt lõiVMiD trong học thuyếtfrix của ông. Mặc dù ôngdJlI từng lưu tâm tới những cuộc suyApZi thoái thương mại mang tính chu kỳ, thậmWHvj chí cố gắng dùng biếnb59E đổi3zi3 khí hậu để8BDv giảiQFGx thích khủng hoảng, nhưng chưa từng nhận ra rằng bảnIEIM thân thị trường có thểDedZ thiếu hụtLqdS nhu cầu trong thời gian dài, khiến hàng loạtO9DK người lao động liên tục mất việc làm.uSNg

Trong tòa lâu đài lý thuyết củam5yF ông không hề để lại một vịJYlk trí thựcfPie sựxyqO nào cho "thất nghiệp", néEKsY tránh nỗi đauyMh8 khổ cấp thiết nhấtzPA1 của6ZAD người lao động trong thời đại này.

Loại điểm mù về mặt lýxxoK thuyết này không phải là sai sót củaa9iV riêng một mình Jevons,XMpV màeAsI là cáirfZC giá phảivV3f trả của toàn bộ trườnguBdi phái cách mạng dụngxxxu ích biên trong quá trình theo đuổi60QR sự "khoa học hóa". Họ theo đuổiuw71 việc dùng công thức toán họcJLGh và quy luật tâm lý để đóng gói kinh tế học, làm cho nóN12A trông có vẻ chính xác và0qyx khách quan nhưuURx vật lýaMN3 học. Thế nhưng cáivhNM giá củansR4 sự "khoa học"7Xuy nàyBrNp lại chính là âm thầm gạt bỏ những đau khổ xã hội không6wrn thểYsS6 định lượng, không thể đưa vàoWKOq phương4ESn trình ra1nso bên ngoài tầmWwAt mắt.

Tất nhiên, kinh tế học thực sựmjsM cũng không thể tách rời sự phân tích toán học.c1I5

Có điềuTfjf tình cảnh củaoF7s Jevons tại UCLepWj phức tạpU0iL hơn nhiều so với những bất0kxy đồng học5IhG thuật trên bề70o3 nổi.cxnN Vào thời điểm này, cuốn "Nguyên Lý KinhvLxm Tế Chính Trị" của Mill là giáob227 trình bắt buộc môn kinhAwsy tế học tạilS7C tất cả các trường đại học ở Anht3Z0 Quốc, cònHjhT cuốn "Lý Thuyết Kinhsop2 Tế3Wwv Chính Trị" của Jevons thì định sẵn sẽ90a1 bị các sinhmQza viên mang ra so sánh lặp đi lặp lại với Mill.

"Tôi hy vọng các bạnDvCj trongpw1J các buổiYvQZ học tiếp theo phảistag học được một điều,"EA55 Giáo sư Jevons cầm một mẩu phấn từ trên bục giảngQlQA lên.

"Kinh tế học không phải là một môn học chỉ dựa vào việc suy luận bằng chữ nghĩa là córc3V thể rútHCy3 ra kết luận. Nó cầncptK toánhP7z học. Nếu cácHaJ1 bạn cố gắngqjKN hiểupMIf sự phân phối của cải của một quốc gia mà không nhìn vào dữ liệu,Quje khôngMSti phân tích mối1XGA quan hệ giữa các biếnQIub số, thì những gì các bạn có được chỉ làpMgL nhữngq8ue câu chuyện, chứ không phải lời giải thích."

Trong phòng họcfcWM vang lên nhữngg6Ny tiếng bànKSbf tán xôn xao nho nhỏ. Edith chú ý thấy mấy nam sinh ở hàng ghế đầu2bR5 trao cho nhau những ánh mắtRARJ tỏ vẻ không tán thành — trong đó có một5Bas người côWMaU biết mặt, tên là George Harrington, năm ngoái từng học chung mônhyX7 vớiKdAY cô.

"Thưa giáo sư,"dXG4 Harrington quảQcye nhiên giơ tay lên, "thầy cho rằng lý thuyết của Ricardo và Mill đã lỗi thờiePHt rồi sao?"

Jevons nhìn anh ta một cái: "Câu hỏihAaG của tròCCHE rất hay, nhưng tôimvW5 không choKJZH rằngWpAU bấtBz5v kỳnZjE lý thuyết nào sẽN3fD 'lỗibv3N thời'. Tôi chỉ cho rằng, nếu một lý thuyết khôngIpNE thể giải thích được thực tế — chẳngXlYV hạn như tại sao kimvj10 cương lạidPX2 đắt hơn nướcW8cd trong khi nước lại cóTdDr íchdcWL hơn kimvSYc cương3AJU rất nhiều — thì nó cần phải1Gao được sửa đổi."

"Đây20vt chính là nghịch lý giữa kim cươngAEjS và nước. Adam SmithJohr năm xưaSQJr từng trănhFtN trở về điều này, mà lý thuyết giálUhA trị lao động của Ricardo vàEB5D Mill cũng3o1n không thể đưa ra đápcVWU án thỏa đáng."

Ông quay ngườibBoj vẽ một biểu đồ đơn8Uq9 giản lênmHi9 bảng đen,2gJv trục ngang ghi "Số lượng", trụck1q0 dọc ghi "Dụng ích", sau đólp9f dùng phấn chấm ra961Y haieyOv đường congZLZw đang dầnkJdz đi xuống.jUAE

"Dụng íchUThI biênZVX4 giảm dần," ông nói, "trò2tyR sở hữu một thứ gì đó càng nhiều thìuijq sự thỏa mãn trò nhận được4tDi từ một đơn vịN5iY bổ sung sẽ càng ít. Cho nên, nước là thứ yếu tố bắt buộcm75J để sinh tồn —yEtK nhưng giá trị của cốc nướccwwU đầu tiên trò sở hữu2Gwm trong sab6Gl mạc cao hơn nhiềuLPnN so với giá trị củaB5JA gallonpI2l nước thứ một trăm chảy ra khi trò mở vòi nước trongZe54 bếp nhà mình ở London. Định giáqPER không do 'dụng ích tổng thể' quyết định,DAtC mà do 'đơn vị cuối cùng'PLwq quyếtQJeF định."

Phòng học yên lặng trong vài giây.

Có ngườilLH7 bắt đầu thì thầm bàn tán, có người vẽ lại đường cong tương tựRnIG vàoVrYU sổ tay, có người vẫn nhíu mày, rõKSGy ràng tronguK2A thời gianftdm ngắn chưa thểT5Ed buôngnBuh bỏ bộ khung của Mill.

Còn Edith thì nghiêm túc ghi chép xongQqVg phần nhật ký bài học.

KhiGEpa buổi học đi được một1JuA nửa,FMyl ánh mắt Jevons quét qua toàn bộ phòngkyWN học đang yên tĩnh, chất giọng trầm thấp rõ ràng vangXweu vọng tới0BwG từng góc nhỏ.9ksL

"Tôi muốn cùng các bạn thảo luận về mộtT1Bo trường hợp cụ thể.q0cu Cuộc suy thoái kinh tếp1Pu năm 1873 —aXr3 đâypiCZ không phải lày5vw lý thuyết xaJfv2 xôigupI trên sách5zF1 giáo khoa, đây là chuyệnYrzd vừaIERm mới xảy raYq8I xung quanheQdG chúng ta. Tôi hy vọng cácXSZa bạn suy nghĩ thật kỹ: ChuyệnPFAQ gìTph5 đã xảy ra? Tại sao lại xảy ra? Nếu84B3 dùng bộ khung của Mill vàPSEN bộ khung củaYmh2 tôi để lần lượt giải thích nó thìmyW3 sẽ41bI rút raR4Tk được những kếtd0au luận khác nhaupAhF như thếjto4 nào?"PDbC

ÔngVvLP hơi nghiêng người về phía trước,Ka0d nhấn mạnh giọng45Q8 điệu.

"NămXwNU 1873, Anh Quốc đã trải qua cuộc suyy99L thoái kinh tế nghiêmhjCS trọng nhất kể từ năm 1847. Cổl4mo phiếu ngànhKuUD đườngdueK sắtDVoj lao dốc, ngâny2WD hàng phá8rzF sản, cácABoR nhàCfgB xưởng7BLf sa thải công nhân trên quy mô lớn. Xin hãy nóingTX cho tôi biết — nguyên nhân do đâu gây ra?"

Trong lòng Jevons vốn ẩneFt6 chứa định kiến đã cố định từ lâu: Thất nghiệp chỉ là sự mất cân bằng ngắn hạn củaY0UY thị trường, chỉFZXO cần tiền lương1r02 và giá cả tựKuRH doNipK điềuSLDl chỉnh thì sự2Els mất cân bằng sẽ tự động giải tỏa; nghèoQRPl đói phần lớn xuấto6yo phát từpnfN áp lực dân số vàQpxK lựa chọn cáYzcs nhân,ZvWn tuyệt đối không phải cơ chế giálxra cả bảncZF5 thân tồn tại khiếm khuyết. Lúc này ông đưa ra bài toán vĩ mô mà ôngCFsj vốn không thường nghiên cứu chẳng qua là để đập tan tư tưởngCwuQ cố hữu của sinh viên màI8Va thôi.