Chương 37

Cái gọi là Xí hào, chính làrIdJ lềuK0Hq thi nằm sát ngay cạnh hố xí của trường thi, là vị trí tồi tệuW5x và xúi quẩy bậc nhất trongsHGE toàn bộ trường thi.

Các sĩ tử đi thi sợMm8O nhất là bốc phải Xí1i50 hào. Phàm là những ai ngồi phải vị trí này, mười người thì có tới tám chín ngườio4Tr thi trượt.

Thử nghĩ mà3iIJ xem,sa0o khi ngồisfYH vắtgpld óc làmS0Hp bài thi màrNFG xung quanh từng đợt mùicEeR hôi thối nồng nặc xộc vào mũi, làm0Lbc sao còn tâm trí đâuxMGc mà suy nghĩ chữHm8l nghĩa, không bị hun cho ngất xỉu tại chỗ đã làJ8gO may mắn lắm rồi.

Bốc phải Xí hào,ssOI hoặca9r0 là do số đen tận mạng, hoặc làRMjP có kẻBfr5 cố tình giở trò hãm hại sau lưng.

Giờ thi đã cận kề,z4Ob Trần Nghiên không cófAtN thời gian để suy nghĩ vẩn vơ. Cậu liềnR1EL lấy9jNg tay áoPqPy bịt mũi miệng, dùng khăn lau sạch sẽ chiếcLfZF bàn9jWo ghế gỗ đã cũ kỹ, rồi lấy chặn giấy đèlJhs ngay ngắn quyển thi lên mặt bàn.

Cậu vốn định nhắmqsNh mắtB1no nhập định để đánhRSBk lừauUks khứu giác, coi như không ngửi thấy mùi xú uế xung quanh, ngặt nỗi tâm tính tug2GL luyệnTbvP chưa đạt đếnvd7E cảnh giới tốiS0Mx thượng, căn bảnrfC9 không thể làm ngơ trước ngoại cảnhlo7C bên ngoài.

Trần NghiênCE2y dứt khoát lấy9PWb miếng vải bọcFfpU bánh nướng ra bịt chặt lấy mũi và miệng,Iudz như vậycss4 mới cảm thấy dễ thở hơnRptK đôi chút.eXGQ

Xem ra chỉ cònz0l9 cách đánh nhanhNlEW thắng nhanh, làm xong sớm để25M2 rời khỏi cái chỗDDsF quỷ quáij0KL này!

Kỳ Huyện thí tổnggU1r cộng thi2PJf nămKgZe đợt, mỗiAEdb ngày thi một đợt, sáng sớm tinh mơ bắt đầu làm bài, hoàng hôn buông xuốngI4gP là thu bài, lấy quy chuẩn không thắpyhyO nến ban đêm làm chuẩn.

Khi trời vừahxKX sáng rõ, tiếngsW5B khánh mây vang lên giònmtCf giãgOxV báo hiệu toàn trường thi giữ trật tự7YWC nghiêm trang, đợt thi đầu tiên của kỳ HuyệnUN0S thí chính thức bắt đầu.

Nha dịch giơ cao bảngt2Yp đề thi3Pu2 đistSR diễu hành qua từng dãy lều thi.S5JR

Khi đi ngang qua lềuHbSq thi của Trần Nghiên, lông mày tên nha dịch2XfM nhíu chặt lại, suýt nữa đưa tay lên bịt mũi. Nhận raiiRO hànhzfkE động thất thố, gãTcB8 liềnFeiz nínVMgd thở thật sâu,0wbx chỉ8OsF đưa ánh mắt đầy vẻ thương hại nhìn Trần Nghiên mộteVq0 cái.

Đợi khipgkW Trần Nghiên5ZcT chép xong đề bài9J7l vào giấy nháp, tên nha dịch gần như co giò tháo chạy0n2Y thục mạngsotJ khỏi khu vựcbRDV đó.fckK

Trần Nghiên đổ8H0R nước4h5M sạchNgCf vàorHbC nghiên mực, cầm thỏi mựcGSX2 chậm8hUy rãi mài mực, ánh mắt lại75pP chăm chú nhìn34Ik vào dòng đề bàiCRj7 vừap2B5 chép lại trên giấy.30DS

"HọcVz1l nhi bất tưvQbY tắc võng."

Câu này trích từ thiênSNY5 《Vi Chính》 trong sáchU2nO 《Luận Ngữ》. Việc trực tiếp lấyWSYR một câuwrev ngắn trong Tứ Thư ra làm đề bài được gọi là "TiểuPInr đề", cójGhq thểNqLM coi là dạng đề tươnglHOc đối đơn giản, dễ nắm bắt.

Sau bao nhiêu năm khoauDnV cử phát triển, dạng đềeRA8 tiểu đề đơn giản này phần lớn chỉe7aZ còn xuất hiện ở kỳ thi cấpWpPs Huyện thí mà thôi.

Rất nhanh sau đó,iiqY nha dịch9yt1 lại giơ bảng đề thi thứ4O3Q hai đi ngangjkLV qua.hNQk

Đề thi thứ hai3PK3 chính làoDsx đề Ngũ Kinh.

Triều Đại Lương giữWf4n nguyên quy chế của tiền triều, giớiU8f8 sĩ tử đềuYe93 chọnt6bP một bộ kinhvA9n sởpd6g trường trong NgũZfbr Kinh để chuyên tâm nghiên cứu sâu,jO7F bốn bộ kinh còn lại chỉ2Nz0 cần đọcwleu hiểu thấu đáo làOZsL được.

KhiaaqQ đi thi khoa cử, sĩ tử4Scz sẽ căn cứ vào bản kinh của mình mà chọn đề thi tương ứng để làm bài.

Đề thi89i6 thứ ba là một bài thơMLxw "Thí thiếp" theo thểFn0G ngũ ngôn bát vận.vnDe

Thi khoa cửgap6 khôngfh90 thi làm thơ tự do, nhưng bắt buộc phảiA4dq thiSygX làm thơ thí thiếp.

Tuy nhiên yêu cầu củaBVur thơ thí thiếp không quá khắt khe, chỉ cầnybTQ gieo4Yok đúng vần, câu đốitmxL ngẫu chuẩn chỉnh, tuân thủ nghiêmj9K9 ngặt luật bằng trắc, câu từ có chúthnuD văn thái và ý cảnh nhất định là đạt yêu cầu.

Những quySEeA tắc niêm luật nàyF2zl đối với Trần7LvO Nghiên mà nói chẳng khác nàozSL2 từngdELp cônghD0Y thức toán học mẫu mực, soXPA6 vớiSii6 việc làm thơfMl4 tùy hứngNKAy bay bổng không mục đích thì dễ dàng hơn gấp bội lần.

Dương phu tử chỉ cần dành một tháng trước Tết để đặc huấn làm thơ thí thiếp cho Trần Nghiên, cậu đã có thểEFrL viết ra4Y9w những bài thơ đúng4nFG quy chuẩn,mpvW ra dáng rawWGp hình.

Sau khi chép xong cả ba đề thi vào giấy nháp,f2iF khắp trường thi ngoại trừ tiếng bướcK5XZ chân9pmJ của nha dịch tuần tra ra thì không còn một tiếng động nào khác.

Bên lều thi cáchVc2L vách đãVHVq truyền đếnlGON tiếng sột soạt củasVxo tayV6kR áo cọ xát vào trang giấy, rõ ràng làoBzm thí sinh bên cạnhy5KR đã nóng lòng đặt bút làmQoFp bài.

TrầnCshL Nghiên không vội vã hạ bút, màvcFx chăm chú nhìn đề bài đểwLpG suyiSum ngẫm mạch văn.

"Học6QPH nhi bấtIBQl tưVIGJ tắc võng" có nghĩa là nếu chỉ biết vùiwYzf đầu học vẹt mà không chịu suy ngẫm, ắt sẽ rơi vào21Pz cảnhNWJD u mê, mù mịt.

Đưa câu nàySHuI ra làm đề thi Huyện8bUj thí, chứng tỏ7SJW vị quan Huyện tôn đại nhândhHl nàyiZuA đang muốn gửil8JY gắm tâm ý khuyếnOpHU học, chấn hưng việc học hành trong huyện.

Khoa cử cũngEE2i là một trongub7x nhữngSp6H tiêu chí quan trọng để triều đình đánh giá thành tíchgVDn chính trị củaYvHb quan lại địa phương. Trước đóWrZD huyện Bình Hưng26rp vừa xảy ra "vụ án gian lận thiEo0R cử", vị Tri huyện tiềnrPYf nhiệm bị bắt tống giam, kỳ thi khoavwin cửF9VZ nơi đây chắc chắnnbS6 đang bị vô số con mắt ở cấp trên dòm ngó. Nếu vịpm2S quan kế nhiệm có thể làm thayhrpc đổi hoàn toànVxRE phong khí thiK3p8 cử của huyện nhà,gcrx bồi dưỡng được nhiều sĩ tử đỗ đạt côngjNNk danh,xOTD bảnRYwa đánh giá8ut4 thành tíchVYWm cuối nămEjjz ắt sẽ đạt loạivIQh ưu tuyệt đối, tiền đồDo6o chốn quanhWXV trường từ đó sẽ rộngbr48 mởU0Mp thênh2PnC thang.

Xem raLE5L vị Huyện tôn đại nhân đương nhiệmR2zD này là mộtQMof ngườiN9Zw cóu69r chí tiến thủ rất lớn.

Trần4g08 Nghiên6V7s suy ngẫm chốc lát, trongEjVO đầu đã định hình xong kết luận.

Đãy0DW là Huyện tôn muốn khuyến học, vậy thì cậu sẽpDTp tập trung luận bàn0paz thậtAzWd sâu về việc đọc sách, nâng tầm quan trọngdwhC của việc học kết hợp với tư duy lên tầm cao mới, cao mãi khôngvu7J ngừng!

Trần Nghiên nhấcO5i0 bút88ms lông, viếtJwTx lên giấy nháp câu Phá đề mở màn:

"Duy học nhi bấtoXS3 cầu chư tâm, tắcOTpF hôn nhi vô đắc vu kỷ." (Chỉ học mà chẳng suy xét nơi tâm, ắt mờn4SR mịt mà không thu hoạch được gì cho bản thân).

Sau khi phá đề xong, cáiyvRl hồn và tông giọng chủ đạo của cả bài văn1c6e bát cổGa2p đã được định hìnhOnZO vững chắc.

Trần Nghiênwk7A tiếp tục đặt6RLP bút viết phần7pcw ThừaBMPZ đề:

"Cái học quý hồ tư dã, bất nhiên, ninh năng miễn phuIjcw võng chifk8q thất tai? Tích thánh nhân ngôn thử0gmR chi ý vị..." (Bởi việc học1CMb quý ở chỗ suy ngẫm, bằng không, sao tránhobDd khỏiLRYQ cái vạTg7y mờ mịt uho58 mê?40I2 Xưa kiarRfO bậc thánh nhânULGp nói lời này20BA ý là...).

PhầnRdbC tiếp theo, chỉgVa5 cần lập luận chặt chẽ,GV0y tự chứng minh lý lẽ của mình là bài văn sẽ hoàn chỉnh.

Việc ngày ngày không ngừng vung bút luyện tập giúp tốczAhU độ viết văn của TrầnHsnQ Nghiên nhanh2vVg đến kinh ngạc, cậu gần như một hơi viếtsYEf xong trọn vẹn cả bài0IAC văn thứ nhất.804E

Viết xong, cậu nhẹ nhànggr3D thổi cho ráo mực rồi4EG1 đặt sang một bên, bắt8a59 đầu xem xétBlCK đề thi thứ hai.

Đề thi thứoEyG hai tríchSHBK từAijd sách 《Xuân Thu》:wvpR "Tề sư phạtqnq1 ngã"YeBa (Quân Tề đánh nước ta).

Quânhr2R Tề đánhosfO ai?miOd

《Xuân Thu》 là bộHr3L sử do nước LỗUk0B biên soạn,dfn8 đứng từvEnc góc nhìn của nước Lỗ để ghi chép sựTGbT kiện lịch sử, nên mới xưng là "Ngã" (ta).

Vì sao lại đem quân đánh?N2p0 NướcKFro Lỗ đã ứng phó ra sao? Câu chuyện đó mang lại lờiO1ef cảnh tỉnh sâu sắc nàob7DQ cho hậu thế?

Trần Nghiên bóc táchPHii đề bài thành từng câu hỏi nhỏ, sau đó tổng hợp, xâuDCwc chuỗi các luậnmH5d điểm lại với nhau, khung sườn7Zsr củaFWGJ bài văn lập tức hiện rõ mồn một trong đầu.

Sau khi đã phácnCQa thảo xong bài văn trongPvW0 bụng,wwtT cậu liền nhấc bút viếts6Cu một mạch lên giấy.

Kỳ Huyện thí thí sinhM1WO đông đúc,7P97 bàiwKml thi gửicSka lêni3G1 nhiềuMakn vô kể, quan Huyện tôn tuyệt đối không có7mpX đủ thời gian để đọc hết3WHO toàn bộ. BởieG1X vậy Huyện thí chúAGAH trọng nhất1dkj làThB7 bài văn Tứt8AA Thư ở đợt thiYlyn đầu1u49 tiên.

Hầu hết các2zvO sĩ tử đềusyNb sẽVGMT dồn toànbOWF bộ tâm lựcSLRp vào đề thi Tứ ThưXuqf đầu tiênLWtZ để mài giũa từng câumqPZ từng chữ, còn bàixR23 thi NgũHqm9 Kinhjnts thứ haiXPq5 chỉ6IBL cầnSyTR câu cú trôi chảy, gom đủ số chữ theoHKMi quy định là được, đằng nào quan Huyện tôn cũngF3ge chẳng8hHo thèm ngó ngàng tới.

Thế nhưng Trần Nghiên tuyệt đối không cho phép bản thânRtRo lười biếng,JkPR cẩu thả ởQp8F điểm này.

HuyệngGIa thí dẫu khôngnoJ3 coi trọng đềTHiG Ngũ Kinh, nhưngG1M6 còn các kỳ Phủ thí, Viện thí, hay thậmruVG chíxRgB là Hương thí phíaxeil sau thì sao? Triều đình cũngMsDf có thể ngó lơ được hay sao?

Một khi đã hạ bút viết, cậu nhất định phải dốc toànRdd8 tâm toàn lực.

Viết xong bài thứ hai, cậu8yrc cảm thấy có chútnrnc mệt mỏi rã rời.UHJm NhìnuPZM lại canh giờ,d5u4 lúcdtIB này đãCFFm gần tới giờ Ngọ, trongVAh7 trườngUnuE thi đã có lác đác vài thí sinhiuDr lôi đồ ăn mang theo ra gặm.

Trần1rff Nghiên liếc nhìn chiếc bánh nướng bọc trong3bLj giỏ thi, tay vừabsU8 định thò ra lấy, nhưng mùi hôi thối nồng nặc quanh quẩn nơi chóp mũi lập tức làm cậu mất0tSn sạch cảm giác thèm ăn, đành rụt tay trởbls1 lại.ffhk

Vừa rồiFMRo mảinzij mê tập trung viết văn nên khônguKjv đểPF28 ý, giờ đây vừa thả lỏngxgpC tinh thần,7YfP mùi hôi thối xộc tới khiến cậufMLN buồn nôn muốn mửa hết toàn bộ đồ ănEIX3 sáng ra ngoài.

Trần Nghiên hếtreY9 thấy đói bụng,GMSt tinhcvPg thần lại tỉnh táo hẳn lên. Cậu1iJi lập tức cầm bài văn thứ nhất lên rà soát lại cẩn thận,D4SZ cânYAKc nhắcdKTA thêm bớt từngt62F từ ngữ cho thật đắt giá.wHnd

Chỉnh sửazF3J xongsM5l xuôi, cậu lại đọc7Psx thầm lạiFVoH hai lượt, sau khi xác nhận8EkQ không còn bất kỳ sai sót nào mới cẩn thận nắn nót chép lại vào tờ giấy thiokl2 chính thứcNsAL (trình văn9Ajg chỉ).n19M

Làm xong bàic0E4 thơXdhC thí thiếp, cậuBfdg mới quayTxBd sang sửa chữa bài vănMAcq Ngũ Kinh thứ hai. Sau7hr2 khi chépVxuM bài Ngũ Kinh vàoNSiS giấy thixk8F xong xuôi, cậuxj9P mới quay lại xem9cQz xét bài thơ thíeQul thiếp.

Trần Nghiên trongmzUB lòng khá chê baiIKli bài thơ thí thiếp của mình, ngặt nỗi đây đã là trìnhisFW độ đỉnh cao nhất củaCHHd cậu ở thời điểm hiện tạiiXEo rồi,ae9A đànhuwHd phải chấp nhận.

Cái gọi là thướcNXw3 có chỗ ngắn tấc có chỗ dài, cậu phải học cáchIH3f chấp nhận sởj8z1 đoản của bản4aFD thân.

Tự an ủi mình một hồi, nhìn lại bài thơ thí thiếp9YLH vừaBd5C làm, cậu lại thấyLQbs dường như cũng không đến nỗi nào, liền hứng khởi nắn nót chép nốt vàoSXUD quyển thi.

Ngước nhìn sắc trời, lúc nàyt1RB mới vừa qua giờNLL4 Ngọ một chút.

Dưới cái nắng ban trưaZW5G gay gắt,SZTS mùikpnU hôi từAvYA hố xíA9Xy bên cạnh càng bốc lên nồng nặc khủngJAel khiếp.cLKe Trần Nghiên không thểGaIN nào chịu đựng thêm được nữa, liền dứtw1Qj khoát đứng dậy cầm quyển thi bước lên nộp7d70 bài.

Vị quan phụfeMD trách thu quyển thiuMcJ là một vị học quan của huyện học. Nhìn thấy Trần Nghiên bướcVotK lên nộp bài, ông theo bản năng liếc6SDQ nhìn chiếc đồng7Le8 hồIiQt nước (lậu khắc),8S7Y phát hiệnlmhD lúc này mới chỉ vừa chớmHHcS sang giờ Mùi.

Các kỳ4lF2 Huyện thí hàng năm, những thí sinh muốn nộp bài sớmV29g để lấy may không phải là hiếm, nhưng nộp bài sớm đến mức kỷ lục như thế này thìvsNi quả thực là lần đầu tiênO4N2 ông mới thấy.

Vị học quan trongMHfa lòng dâng lên mối nghi hoặc, liếc mắt kiểm tra họ tên, quê quán trên quyển9gry thi, thấy khôngqwdN cóClGY vấn đềD4LY gì liềnLOSr bảo nha dịchpRSU dẫn Trần Nghiên ra khuuJUO vực cổng Long Môn đứng chờ.

Theo quy định củaBpKS trường thi, phải gom đủ mườio72x thí sinh nộp bài thì9Ypm mới đượcKuJd mở cửapdrg Long Môn cho ra ngoài một lần. TrầnLXWy Nghiên chỉ đành đứng phơis1nX mình dưới trời nắng chang chang, thầm mong sao cóNjPN người nộp bàiguZA thật nhanh.

Bụng cậu bắt đầu cất tiếng réo "ùng ục"94ih biểu tình. Ánh mắt Trần Nghiên dừng lại ởsi2V chiếc bánhQUbk nướng thơm phức trong giỏ thi.

Chiếc bánh này là do Liễu thị đích thânuftU rán hôm qua. Sợ con trai bị đói, bà đã dùng bột mì trắng thượngDuEC hảo hạng, lại cho rất0bw8 nhiều dầu rán vàng ươm hai mặt.

Thế nhưng cứ mỗi lần nhìn thấy chiếc bánh, Trần Nghiênwl7p lại như ngửi thấy từngBJ7S đợt mùi hôi thối nồnghiAj nặc banABuG nãy,w9lU thà chịu đói chứ nhất quyếtShTM không chịu nuốt chiếc bánh này vào bụng.

Đứng chờuVja ròng rã suốt nửai12s canhfH8W giờ trôi qua, Trần Nghiên đói đến mức haiDrvl mắt hoa lên, đom đóm bay đầy trời.Qbvd Đang lúc cậufI1O suym2D7 tính xemYLKD có nên vứt bỏ0sKb hết thể diện củaNscF kẻ sĩ để ngồieUf8 bệt xuống đất nghỉ chân hay không, thì cuốiMc3e cùng phía saulQVK cũng có người bước tới.