Chương 37

Cái gọi là Xí hào, chínhC6Q5 là lều thi nằmVeZS sáttidw ngay cạnhvb61 hố xí củaRZ5u trườngup58 thi, là vị trí tồi tệctHA và xúi5sLn quẩy bậc nhấtQbs2 trongfZpg toàn bộ trường thi.

CácXRED sĩ tử3U78 đi thiVf9z sợhd6R nhất là bốchMN2 phải Xí hào. Phàm là những ai ngồi phảiTjaS vị trí này, mườiCY4q ngườiSJEG thì có tới tám chínqj3r người thieUSD trượt.

Thử nghĩ mà xem, khi ngồi vắt óc làm bài thi mà xung quanh từng đợt mùiHTb2 hôi thối nồng nặc xộc vào mũi,MNll làm saojEcP còn tâm trí đâukZ4l màElD4 suy nghĩ chữ1Omo nghĩa, không bị hun cho ngất5UZm xỉu tại chỗ đã làykpZ may mắn lắm rồi.vaIj

Bốc phải Xí hào, hoặc là do sốRjfI đen tậnfS0Z mạng, hoặc là có kẻ cố tình giở trò hãm hại sau lưng.

Giờ thi đã cận kề, Trầnfs2Y NghiêndA60 khôngEGNU có thời gian đểf82z suy nghĩ vẩn vơ. Cậu liền lấy tay áo bịt mũi miệng, dùng khăn lau sạchKE2U sẽ chiếc bàn ghế gỗvN7Z đã cũ kỹ, rồi lấy chặnrCut giấy đè ngay ngắn quyển thi lênXbQg mặt bàn.

Cậu9SZW vốn định nhắm mắt nhập định đểMvGy đánh lừa khứuSuZO giác, coi như không ngửiOWtw thấyhqyu mùi xú uếzxb5 xung quanh, ngặt nỗiqw1d tâm1w4k tính tu luyện chưa5S52 đạtCtkL đếnFN3b cảnh giới tối thượng, căn bản không thể làmV0Hk ngơTpOB trước ngoại cảnh bên ngoài.

Trần2SqV Nghiên dứtTYq3 khoát lấydMg6 miếng vải bọc bánh nướng raDSEr bịtpVSn chặt lấy mũi và miệng, nhưqTRp vậy mới cảm thấy dễ thở hơndoE2 đôi chút.

Xem raK0YB chỉK3BM cònK99u cáchcOxf đánh nhanh thắngSpoQ nhanh,40Fo làm xong1PtQ sớm để rời khỏi cáibpGo chỗ quỷ quái này!

KỳhIeu Huyệnt0e1 thí tổngb8zx cộng thi năm đợt, mỗibnMo ngày8PzJ thi một đợt, sáng sớm tinh mơ bắt đầu làm bài, hoàng3bLq hôn8Fw3 buôngjHa1 xuống là thu bài, lấy quyu6gF chuẩn không thắp nến ban đêm làm chuẩn.

Khi trời vừa sáng1EPQ rõ,nPB7 tiếng khánh mây vang lên giònyKnD giã báo hiệu toàn trường thi giữ trật tự nghiêmyKEE trang, đợt thi đầu tiênoPaf của kỳ HuyệnxH1F thí chính thức bắt đầu.

Nha dịch giơ3W9u caom0uG bảng đề thi đi3yXz diễuqSjy hànhDeXk qua từng dãy lều thi.

Khi đi ngang qua lều thi của TrầnDXx4 Nghiên,eTP2 lông mày9N7I tênUKcb nha dịch nhíu chặt lại, suýt nữa đưa tay lên bịt mũi. Nhận ra hành động thất thố, gã liền nín thở2k8Q thật sâu, chỉ đưa ánhn3nk mắt đầy vẻ2BAh thương hại nhìn Trần Nghiên một cái.

Đợi khi Trần Nghiên chép xong đề bài vào giấy nháp, tên nha dịch gần như co giò tháo chạy thục8UoV mạng khỏiBcoE khu vực7yCQ đó.QNSI

Trần Nghiên đổ nước sạch vào nghiên mực, cầm thỏi mực chậm rãi mài mực,S3DZ ánhor15 mắt lại chăm chúsWPO nhìn vàoSalt dòng đề bài vừa chép lại trên giấy.

"Học nhiKPHJ bất tư tắc8iYs võng."

Câub3dO này trích từ thiênso84 《Vi Chính》 trong sách 《Luận Ngữ》. Việc trực tiếppvtV lấyH02R một câucs9p ngắn trong Tứ Thư ra làm đềWL7i bàilp4e đượcGEil gọi là "Tiểu đề", có thể coi2uhc là dạng đềKCxT tương đốiDkwX đơnvk5F giản, dễ nắm bắt.KlpT

Sau bao nhiêu năm khoa cử0CEk phát triển, dạng đềByO1 tiểu đề đơn giản này phần lớn0l6y chỉ còn xuất hiện ở kỳ thiicJm cấp Huyện thíPV5N màHYWx thôi.

Rấtnd57 nhanh sau đó,f704 nha dịch lạio7fQ giơ bảngdnzO đề thi thứ haiUFng điFZ8V ngang qua.

Đề thi thứ hai chính là đề Ngũ Kinh.

Triều Đại Lương giữ nguyên quyf9ob chế của tiềnxdGM triều,63u5 giới sĩ tử đều chọn một bộwCru kinh sở trường trong Ngũ Kinh để chuyênK0B3 tâm nghiênSK28 cứu sâu, bốn bộ kinh còn lại chỉ cần đọc hiểuuDvH thấu đáo làSkFd được.

Khi đi thi1t6R khoa cử, sĩ tử sẽ căn cứ vào bản kinho6x2 của mình mà chọn3MC0 đề thi tương ứngjpvo để làm bài.

Đề thijAMu thứ ba là mộtUE5Z bài thơ "Thí thiếp" theo thểcef2 ngũ ngôn bát vận.

Thi khoa cử2wQV không thi làm thơ tự do, nhưngMIC8 bắt buộc phải thiey3o làm thơ thí thiếp.oXtY

Tuy nhiên yêu cầu của thơ thí thiếp không quá khắt khe, chỉ cần gieokCGw đúng vần, câu đối ngẫu chuẩn chỉnh,6Yr6 tuân thủ nghiêm ngặt luật bằng trắc,TGBk câu từWugT có chút vănikpY thái và ý cảnhcHqZ nhất định là đạt yêu cầu.

Những quy1Rn6 tắc niêm9N1L luật nàygRQy đốimskD vớip8CK Trần Nghiên mà nói chẳng3khv khác nào từng công thức toán học mẫu mực, so với việc làm thơ tùy hứng baycqQL bổng khôngsPBR mụcAQAe đích thì dễ dàng hơn gấp bội lần.

Dương phu tử chỉ cần dànhyWr2 một tháng trước Tết để đặc huấn làm thơ thí thiếp cho Trần Nghiên, cậu5Ejq đã cóCpfd thể viết ra những bài thơ đúng quy chuẩn, ra dángoRti ra hình.ss0I

Sau6Ry4 khi8j3D chépFkN9 xong cả ba đề thi vào giấy nháp, khắpt2RB trườngA3i6 thiYdOX ngoại trừ tiếng bước chân của nhaSsHA dịch tuần tra rap8TC thì không cònpop7 một tiếng động nào khác.

Bên lều thi cáchxtU2 vách đã truyền đến9MOt tiếngyc7T sột soạt3bOS của tay áo cọ9Vcs xát vào trang giấy, rõ ràng là thí4vzt sinh bên cạnh đã nóng lòngGX5Q đặt bút làm bài.

Trần Nghiên không vội vãI51t hạ bút, mà chăm chú nhìn đề bài đểFDfu suy ngẫm mạch văn.

"Học nhi bất tưgfkh tắc võng" có315Z nghĩaxmxJ là nếu chỉ biếtuA04 vùi đầu học vẹt mànD5R không chịu suy ngẫm,x2Og ắt sẽ rơi vào cảnh u mê, mùmNMx mịt.

Đưa câu nàyFxUM raVl91 làm đề thi Huyện4JOy thí, chứng tỏlXAa vị quanfCx6 HuyệnCYaZ tôn đại nhân nàyucg8 đang muốn gửi gắm tâm ý khuyến học, chấn hưngo1zO việc học hành trong huyện.

Khoa cửs9sD cũng là một trongUF0o những tiêu chí quanTPRz trọng để triều đình đánh giáaeIc thành tíchoUZ3 chính trị củasya8 quan8N35 lại địa phương. TrướcX9NZ đóD652 huyệnf7vj BìnhXeW0 Hưng vừa xảy ra "vụ ánW1rp gian lậnYu3h thi cử", vị TrihxuE huyện tiền nhiệm bị bắt tống giam, kỳaAUd thi1rVn khoa9KlG cử nơi đây chắc85Gn chắn đang bị vô sốTJVi con mắt ở cấp trênFogp dòm ngó.MYdL Nếu vị quan kếtalO nhiệm cóorKI thể làm thay đổi hoàn toàn phong khí thi cử của huyện nhà,WqbC bồi dưỡng được nhiều sĩ tử đỗ đạt công danh, bản đánh giáv9eq thành tích cuối năm ắt sẽ đạt loạiCByq ưu tuyệt đối, tiền đồs53A chốn quan trường từ đó sẽ rộngJ8MV mở thênh thang.

Xem ra vịfgDy Huyện tôn đại nhânrcLM đương nhiệmeAuq này là một người có chíRbIH tiến thủ rấtfH1z lớn.

Trần Nghiên suy ngẫm chốc lát, trongkUdB đầu đã định hình xong kếtGkQv luận.

Đã là Huyện tôn muốnmkSN khuyến7nZr học, vậy thì cậu sẽWeuv tập trung luậnEQQD bàn thật sâu về việc đọc sách,pfNF nâng tầmN4gq quan trọng của việc học kếthseM hợp với tư duyFw23 lênxHxh tầmNE6D cao mới, cao mãi không ngừng!

Trần Nghiên nhấc6Pqp bútSUgC lông, viếtsKL6 lênFPaE giấy nháp câu Phá đề mở màn:

"Duy học nhi bất cầu chư tâm, tắc hôn nhi vô đắc vu kỷ." (Chỉ học mà chẳng suy xét nơi tâm,TZ49 ắter9S mờ0bB1 mịt màtMRb không thu hoạchlcwZ được gì cho bản thân).huvY

Sau khi phá đề xong, cái hồn và tông giọngEt82 chủ đạo của cả bài văn bát cổ đã được địnhvxRx hình vững0Nyp chắc.dJrE

Trần Nghiên tiếp tục đặt bút viết phầnYzco Thừa đề:

"Cái học quýKZEf hồuu5q tư dã, bất nhiên, ninh năng miễn phuKgZk võngh9kU chi thất tai? Tích thánhBPFK nhân ngôn thử chiEjdS ý vị..." (Bởi việc học quýqBqE ở chỗ suy5aup ngẫm, bằngzZqu không,9L9L sao tránh khỏi cái vạ mờJD4g mịt u40MU mê? Xưa kia bậc thánh nhân nói lời này ý là...).

PhầnqZNV tiếp theo, chỉ cầnJtmh lập luận chặtwZvx chẽ, tự chứngcVTH minh lý lẽ của mìnhpQRv là bài vănGYVt sẽ hoàn chỉnh.

Việc ngày ngày4N1m khôngSioK ngừng vung bút luyệnP5V8 tập giúp tốc độ6MFi viếtms4u văn của Trần Nghiên nhanh đếnciHY kinhmmMH ngạc, cậu gần8Sbd như mộtP2pg hơi viết xong trọn vẹn cả bài văn thứ nhất.

Viết xong, cậu nhẹ nhàng thổi cho ráo mực rồi8r5y đặt sang một bên, bắt đầu xem xét đề thi thứ hai.

ĐềqsAk thi thứ hai trích từ sách 《XuânpBAZ Thu》: "Tề sư phạt ngã"x8NL (Quânq6dF Tề đánh nước ta).

QuânYb1H Tề5FHP đánh ai?

《Xuân Thu》 là bộ sử do nước Lỗ biên soạn, đứngQmZh từ góc nhìn củak3fS nước Lỗ để ghiy9Qk chépqjfc sựCxsv kiện lịch sử, nên mới xưng là0jZy "Ngã" (ta).

Vì sao lại66QJ đem quân đánh? Nước LỗTOtv đãFYrc ứng phó ra sao? Câu chuyện đó mang lạiHqdN lời cảnh tỉnheBt6 sâu sắc nào cho hậu thế?

Trần Nghiên bóc tách đề bài thành từng câuaThq hỏi nhỏ, sauk3FU đóXdI0 tổngCEF4 hợp, xâu chuỗi các luận điểm lại với nhau, khung sườn của bàiHrZk văn lậpIaQ0 tức hiện rõ mồn một trong đầu.

Sau khijepm đã phác thảo xong bàituEJ văn trong bụng, cậu liền3tGF nhấc bút viết mộtQggG mạch lên giấy.

Kỳ Huyện thí thí sinh đôngT87L đúc, bài thi gửi lên nhiều vô kể, quan Huyện tôn tuyệt đối khônghklP có đủ thời gianwYRZ để đọc hết toànMZmh bộ. Bởi vậy Huyện thí chú trọng nhất là3xFY bài văn Tứ25cs Thư ở đợt thi đầu tiên.yJqI

HầuPV4H hết các7TN8 sĩ5CEm tửenTx đều sẽ dồn toàn bộ tâm lực vào đề thinQOn Tứ Thư đầu tiên đểOYwp mài giũa từnglWTu câu từng chữ, còn bàiJq5S thi Ngũ Kinh thứ haiEHXt chỉ cần91Df câu cú trôihzMT chảy,ulC9 gom5AN6 đủ số chữ theo quy định là được, đằng nào quan HuyệnVIvt tôn cũng chẳng thèm ngó ngàng tới.

Thế nhưng Trần Nghiên tuyệt đối không cho phép bản thân lườiXsZW biếng, cẩuLHnQ thả ở điểm này.

Huyện thíaqWM dẫu không coi trọng đềSGCG Ngũ Kinh, nhưngpVd7 cònUFfw các8mat kỳtfFL PhủXopN thí, Viện thí, hay thậm chípBzy làNVpY HươngHpLI thíkaoX phía sau5sLA thì sao? Triều đình cũng có thể ngó lơ được hay sao?

Một khimY6F đã hạ bút viết, cậu nhấtiJm0 định phải dốcl47t toàn tâm toàn lực.

Viết xong bài thứ hai, cậu cảm thấy có chút mệtA2L2 mỏi rã rời.Wsm3 Nhìn lại0jwu canh giờ, lúc này đã gần tới giờ Ngọ, trong trườngVk0K thitTa8 đã cóTCCC lác đác vài thí sinh lôi đồ ăn mangU0Td theo ra gặm.

Trần NghiênTxTS liếc nhìn chiếc bánhgkeQ nướng bọc trong giỏ thi, tay vừaiwFG định thò ra lấy, nhưng mùiMT1w hôi thối nồng nặc quanh quẩn nơi chóp mũi lập tức làm cậu mất sạch cảm giác thèm ăn, đànhwgoZ rụt tay trởEVwV lại.

Vừa rồiWaQ7 mải mê tập7j8k trungUspo viếtKxQW văn nên không để ý, giờ đây vừaxU0w thảHEO5 lỏng tinh thần, mùi hôi thối xộc tớiBkwx khiến cậu buồn nôn muốnHggn mửafHIv hếtzYDA toàn bộ đồ ăn sáng raf9gJ ngoài.lDqS

Trần Nghiên hết thấy đóiLsfj bụng, tinh thần lại tỉnh táo hẳn3ysp lên. Cậu lập tức cầm bài văn thứZhc4 nhất lên rà soátr5ra lại cẩn thận, cân nhắc thêm bớt từng từFTn4 ngữquhg cho thậtEibV đắt giá.

ChỉnhoEdR sửa xong xuôi, cậu lại9aaV đọctzHD thầm lại hai lượt, sau khiOGyP xác nhậnSKXM không còn bất kỳ sai sót nào4NGA mới cẩn thận nắn nót chép lại vào tờ giấy thi chínhA1LS thức (trình văn chỉ).

Làm xong bàii4mp thơ thí thiếp, cậu mới quaydqVz sang sửa chữa bài văn Ngũ Kinh7STh thứ hai. SaukLRq khi chépfz4H bài Ngũ Kinh vào giấy thi xong xuôi, cậu mới quay lại xem xét bài thơ thíccnW thiếp.

Trần Nghiên trong lòng kháb3fd chê bai bài thơ thí thiếp củaIJac mình, ngặt nỗi đây đã là trìnhNYAy độ đỉnh cao nhất của cậujSlH ở thời điểm hiện4Xqa tại rồi, đành phải4j4x chấp nhận.

Cái gọiTmRz là thước có chỗ ngắn tấc có chỗXpEt dài, cậu phải họcXa3m cách chấp nhận sở đoản của bản thân.

Tự an ủi mình một hồi, nhìn lại bài thơ thí thiếp vừa làm, cậu lại thấy854t dường nhưmdOG cũng không đến nỗi3Olc nào,mb1y liền hứng khởi nắn nót chép nốt vào quyển thi.

Ngước nhìn sắc trời, lúc này mới vừa1L6n quaWHzY giờ Ngọ một chút.

Dưới cáiYbJV nắng ban trưa gay gắt,2GeO mùi hôi từ hố xí bên cạnh càng bốc lên2qs7 nồngvCMN nặc khủng khiếp. Trần1Nb7 Nghiên không thể nào chịu đựng thêm được nữa, liền dứt khoát đứng dậy cầm quyển thi bướcGc2q lên nộp bài.

Vị quanRob0 phụ tráchZZpN thu1NKU quyển thij7U4 là một vị học quan củaQkaP huyện học. Nhìn thấy Trần Nghiên3EkK bước lên nộp bài,5KT9 ông theo bản năng liếcbs6D nhìn chiếc đồngu34t hồ nước (lậu khắc), phátcNMa hiện lúc này mới chỉ vừa chớm sangg7Ys giờ Mùi.

Các kỳ HuyệngwG9 thí hàng năm, những thí sinh muốn nộp bài sớm để lấy may không phảif96g là hiếm, nhưng1mdq nộp bài sớm đến mứcDFM5 kỷ lụcFRRD như thế này thì quảoUFT thựcY7FY là lần đầu tiên ông mới thấy.

Vị học quan trongsYAp lòng dângwEzW lên mối nghi41Ac hoặc, liếcNO2r mắt kiểm tra họ tên, quêyiv1 quán0RrW trênLAYU quyểnssiT thi, thấyVbvP không cóBMaf vấn đề gì liền bảo nha dịch dẫn Trần Nghiên3res ra khu vực cổng6p3S Long Môn0MDx đứngRm3F chờ.

Theo quy định của trường thi, phải gom đủ mười thí sinh nộp bài thì mới được mở cửaMBiH Long Môn chooqRg ra ngoài một lần. Trần Nghiên chỉ đành đứng phơi mình dướiePxs trời nắng chang chang,od2W thầm mong sao cóExK9 ngườiOOMR nộp bàiYsTx thật nhanh.

Bụng cậu bắtCO3K đầu cất tiếngz0pe réo "ùng ục" biểu tình. Ánh mắtAuQa Trần Nghiên dừngb91F lại ở chiếc bánh nướng thơm phức trong giỏ thi.

Chiếc bánh này làwilU do7zLb Liễu thịsp97 đíchhtpz thânaQMJ rán hômCwoW qua. SợGN1N con traiEpjA bị đói, bà đã dùng bột mì trắng thượng hảo hạng, lại cho rất nhiều dầu rán vàngD3On ươm hai mặt.

Thế nhưng cứ mỗium3b lần nhìn thấy chiếc bánh,WmvZ Trần Nghiên lại như ngửi thấy từng8N4j đợt mùi hôi thối nồngaadt nặc banf8oe nãy, thà chịuDUCL đói chứ nhất quyếtqOWJ không chịu nuốt7W5f chiếc bánh nàyRdDA vào bụng.

Đứng chờ ròng rã suốtstrk nửaS9Iz canh giờ trôiFPus qua, Trầns3nx Nghiên đói đến mức haiWFUj mắt hoax6fU lên, đom đómjaro bay đầy trời. Đang lúc cậu suy tính xem có nên vứtp7fQ bỏ hết thể diện của kẻ sĩDxsV để6KyA ngồi bệt xuống đất nghỉ chân hay không, thì cuối cùngf21g phía sauxkrt cũng có người bướcBDit tới.