Chương 37

Cái gọi là Xí hào, chínhmJd5 là lều thi nằmtHVX sát ngay cạnh hố xí của trường thi, là vị trí tồi tệ và xúi quẩy bậc nhất trong toàn bộ trường thi.

CácY9Ow sĩ4LR9 tửSMA0 đi thi sợ nhất là bốc phải XíePHd hào. Phàm làpkHX những ai ngồi phải vị tríHFVY này, mười người thì có tới tám chín người thi trượt.

Thử nghĩ mà xem, khi ngồi vắt óc làm bài thi mà xung quanh từng đợt mùi6VHB hôiCmel thốiXT5Q nồngzoEp nặc xộc vào mũi, làm sao còn2PP8 tâm trí đâu mà suy nghĩ chữ nghĩa, khôngq0BS bị hun cho ngất xỉu tại chỗ đã là mayKoE4 mắn lắm rồi.

Bốc phải Xí hào, hoặc là do sốywmQ đenzysZ tận mạng, hoặc làWpCV có kẻ cố tình giở trò hãm hại sau lưng.

Giờ thi đã cận kề, Trần Nghiên không có thời8aOh gian để suy nghĩ vẩnXonn vơ. Cậu87AE liền lấy tay áo bịt6xZb mũi miệng, dùngJCrp khănzuh5 lauWctJ sạch sẽ chiếc bàn ghế gỗQ90u đã cũRCXp kỹ, rồi lấy chặn giấy đè ngay ngắnTBOq quyển thi lên mặt bàn.

Cậu vốn định nhắm mắt nhập định đểPy2r đánh lừa khứu giác, coi như không ngửi thấyIUsG mùi xú uế xung quanh, ngặt nỗiEToN tâm tínhggzi tuRGi1 luyệnz06A chưa đạt đến cảnh giới tối thượng, cănGLmn bản không thể làm ngơ trước ngoạiZhjt cảnh1JYK bên ngoài.

TrầnWtxw Nghiên dứt khoát lấy miếng vải bọc bánh nướngJFsN ra bịtauWv chặt lấy mũiA0sH và miệng,ZW0l như vậy mới cảm thấy dễ thở hơn đôi chút.

Xem ra chỉ còn1XrT cách đánh nhanh thắng nhanh, làmTMUu xong sớm để rời khỏi cái chỗ quỷ quáiVBBz này!bxeh

Kỳ Huyện thí tổngOR2K cộng thi năm đợt,boXp mỗi ngày thi mộtEBPV đợt, sáng sớm tinh mơ bắt đầu làm bài, hoàng hônnvoy buôngiVBz xuốngKztL là thujfB3 bài, lấyI69O quy chuẩn8OOV khôngOEiA thắpvIz1 nến ban đêm làm chuẩn.

Khi trời vừa sáng rõ, tiếng khánh mây vang lên5reL giòn giãzzS0 báo hiệu toàn trường thi9bXP giữ trật5irB tựNg32 nghiêm trang, đợtxrWZ thi đầu tiênX9TR củaiugI kỳ Huyện thí chính thức bắt đầu.

Nha dịch giơ cao bảng đề thi3N19 điIrE4 diễu hành qua từng dãy lều thi.

Khi đi ngang qua lều thi của Trần Nghiên, lông mày tên nha dịchmWsT nhíu chặt lại, suýt nữa đưa tay lên bịtnGxu mũi. Nhậnhidv ra hành độngvYmx thấtbIJY thố,7n9V gã liền nín1vmL thở thật sâu, chỉ đưa ánh2R24 mắt đầyTBTO vẻ7jcY thươngMCWB hại nhìn Trần Nghiên một cái.2aH2

Đợi khiMLOA TrầnpCgb Nghiên5PBM chép xong đề bài vào giấy nháp, tên nhaqkju dịch gầndsT4 nhưBBcd co giò tháo chạy1RMK thục mạng khỏicqVs khu vựcK4m0 đó.

Trần Nghiên đổ nước sạch vào nghiên mực,ldzu cầm thỏi mực chậmp6P3 rãi mài mực, ánh mắt lạicAs7 chămZBJD chú nhìn vàoXZs7 dòng1rvq đề bài vừa chép lại trên giấy.

"HọcI0e8 nhiZYXo bất tư tắcwv66 võng."

CâuSDca nàytUNx trích từGm5i thiên 《Vi Chính》kJPE trong sáchuLvn 《LuậnS26V Ngữ》.jEx6 Việc trực tiếpwEz1 lấy một câu ngắn trong Tứ ThưU1cg ra làm đề bài được gọi là "Tiểu đề", cóaGsI thể coi là dạngJDQI đề tương đối đơn giản, dễ nắm bắt.

Sau bao nhiêu năm khoa cử phát triển,u4En dạng đề8tYy tiểu đề đơn giảnfzKK này phần lớn7wNc chỉ còn xuất hiệndeWV ở kỳ thi cấp Huyện thí mà thôi.

Rất89Fq nhanh sau đó, nhamvvB dịch lại giơ bảng đề thi thứ hai đi ngang qua.

Đề thi thứ haiPk1S chính làq5g3 đềuvmw NgũIIQH Kinh.

Triềuvngy Đại Lương giữ nguyên quyxjhY chế của tiền triều, giới sĩ9fVA tử đều chọn một bộE7vA kinh sở trường trong Ngũ Kinh để chuyên tâm nghiênwNm4 cứu sâu, bốn bộ kinh còn lạiRSXp chỉ cầnc7Tc đọciXg4 hiểu thấu đáo là được.

Khi đi thi khoa cử, sĩ tử sẽ cănuFNC cứ vào bảndMOJ kinh của mình màyqov chọn đề thi tương ứng để làm bài.2JWt

Đề thi thứ ba là1p7E một bài thơ "ThíPfLV thiếp" theocEU9 thể ngũ ngôn bát vận.

Thi khoa cử không thi làm thơ tự do, nhưng bắt buộc phải thieHcW làm thơ thí thiếp.

Tuy nhiên yêu cầu của thơ thínChY thiếp không quá khắt12Gs khe, chỉjc09 cầnPEio gieo đúng vần, câu đối ngẫu chuẩn chỉnh, tuân thủ nghiêmM2kV ngặt luật bằng trắc, câu từWFRX cóFi6q chút vănsWF3 thái8qx0 và ý cảnh nhất định là đạt yêu cầu.

Những quy tắc niêm luật này đối với Trần Nghiên mà nói chẳng khác nào từng công thức toán4yOG học mẫuhsrJ mực,cUbx sotSbY với việc làm thơ tùy hứng bay bổng không0Gae mục đích thì dễ dàngXFQk hơnNVgd gấpjLZh bội lần.zUEg

Dương phu tử chỉ cầnqlza dành một tháng trước TếtSbuC để đặc huấn làmUpd2 thơ thí3FFQ thiếp cho TrầnssDq Nghiên, cậu đã có thể viết raYUMM những bài thơ đúngrOVe quy chuẩn, ra dáng raUVPR hình.

Sau khi chép xong cả ba đề thi vào giấy nháp, khắp trườngQ9Mh thi ngoại trừ tiếng bướcEg2e chân của nha dịch tuần tra raG33t thì không còn một tiếng động nào khác.

Bên lều thi cách vách đã truyền đến tiếng sột soạt của taythlJ áo cọ xát vào trang giấy, rõcQoM ràngD7Fh làURqf thí sinh bên cạnh đã nóng1ehe lòng đặt bút làmCWJZ bài.

Trần NghiênOc74 khôngNuRh vội vã hạ bút, mà chăm chú nhìn đề bài để suy ngẫm mạch văn.

"HọcNUA2 nhi bất tưTXUT tắc võng" có nghĩa là nếu chỉ biết vùi đầu học vẹt màtBOz không chịu suy ngẫm, ắt sẽ rơi vào cảnh uYr9j mê,FuFE mùl8ax mịt.

Đưa câu này ra làm đề thi Huyệnl1G7 thí, chứng tỏE4rO vị quan Huyện tôn đại nhân này đang muốn gửi gắm tâm ý khuyến học, chấnzybO hưng việc học hành trong huyện.

Khoa cử cũng là mộtumCE trong những tiêu chí quan trọng để triều đình đánh giátu8i thành6TOr tíchh0vC chính trị củanRbF quan lại địa phương. Trước đó huyện Bình Hưng vừa xảy raIgxE "vụs3Wc án gian lận thi cử", vị Tri huyệnhkfO tiền nhiệm bị bắt tống giam, kỳ thi khoaBjex cử nơi đâylsMJ chắcV0le chắn đang bị vô số conPkLn mắt ở cấp trên dòm ngó. Nếu vị quan kế nhiệmDzWU cóRV0i thể làm thay đổi hoàn toànZJV6 phong khí thiYFMr cử củafpOu huyệnDt38 nhà,m6lq bồi dưỡng được nhiều sĩcmoM tửych0 đỗ đạt công danh, bảntjp9 đánh giátMUy thành tích cuối nămdw4B ắt sẽCOB5 đạt loạiqbZt ưu tuyệt đối, tiền đồ chốn quan6fg3 trườngCjD2 từ đó80cf sẽ rộng mở thênhkFSt thang.

Xem ra vị Huyện tôn đại nhân đương nhiệm này là một ngườiVJ1e có8yxa chí tiến thủzH4h rất lớn.

Trần Nghiên suy ngẫm chốc lát, trong đầu đãSpXv định hình xong kết luận.

Đã làSYvr Huyện tôn muốn khuyến học, vậy thì cậuiMKX sẽ tập trung luận bàn thật sâu về việc đọcm8Jk sách,29Tq nâng tầm quan trọng của việcMoQi họcuL5Z kết hợpCvmQ với tư duyrjW1 lên tầm cao mới,CGPC caovGd3 mãi không ngừng!

Trần Nghiên nhấc bút lông, viết lên giấy nháp câu Phá đề mởveBW màn:

"Duy học nhi bất cầuySWA chư tâm,JLIq tắc hônd1VS nhi vôQqGr đắc vu kỷ."5vq7 (ChỉeOC9 học mà chẳng suy xét nơi tâm, ắt2SZ0 mờ mịt mà không thu hoạch được gì cho bản thân).

Sau khi pháh1Zh đềksv1 xong, cái6QrI hồnnBb5 và tông giọng chủ đạo củaupxV cả6MUw bài văn bát cổhklB đãhIaS được định hìnhqjMp vững chắc.SME6

Trần Nghiên2uLf tiếplAYo tục đặt bút viết phần7tu5 Thừa1pSU đề:

"Cái học quý hồD0xM tư dã, bấtsYZl nhiên, ninhDRoy năngXoS3 miễnFy7M phut273 võngw3m5 chi thất tai? Tích thánh22m6 nhân ngônXsU9 thử chiXViW ýjdSZ vị..." (BởiA3rF việc học quý ở chỗ suy ngẫm, bằng không, saolT8R tránh khỏi cái vạ mờ mịt u mê? Xưa kia bậc thánh nhân nóiz6Fq lời này ý là...).

Phần tiếpynXh theo, chỉ cần lập luận chặt chẽ, tự chứngbdJu minh lý lẽ của mình là bài văn sẽ hoàn chỉnh.ozQR

Việc ngày ngày không9rlZ ngừng vung bút luyện tập giúp tốc độ viết3THP vănRKtm của Trần0Ene Nghiên nhanh đến kinhR0F8 ngạc, cậuWYAr gầngmbi như một hơi viếtVHoG xong trọn vẹn cả bàifZiN vănBbHg thứ nhất.Kz2g

ViếtiWzz xong, cậu nhẹ nhàngQd31 thổi cho ráoDHeS mực rồi đặt sang một bên, bắt đầu xem xétqRqo đềQ6mL thi thứ hai.xV4N

Đề thi thứHnuA hai trích từvHut sách 《Xuân Thu》: "Tề sư phạt ngã" (QuânPc2G Tề đánh nước ta).

Quân Tề đánh ai?Ccgs

《Xuân Thu》ODF4 là bộ sử do nước Lỗ166f biênMTnD soạn, đứng từ gócPsz6 nhìn của nước Lỗ để ghi chépEkfp sựJ2hN kiện lịch sử,Dnvo nên1M4q mới xưng6iin là "Ngã" (ta).

Vì saoOGIt lại đem quân đánh? NướccAro Lỗ đã ứngQuIW phós4sd ra sao? CâuuntQ chuyện đó mang lại lời cảnh tỉnh sâu sắc nào cho hậulQAw thế?

TrầnUWiy Nghiên bóc tách đềql8h bài thành từng câu hỏi nhỏ,Wr1g sau đó tổng hợp,na4J xâu chuỗicB50 các luận điểm lại với nhau,FXBV khung sườn của bài văn lập tức hiệnNywy rõ399w mồn một trong đầu.

Sau khi đã phácqvWX thảo xong bàiCZD8 văn trongVuxy bụng,PC8j cậu liền nhấca1yc bút viết một mạchPQa0 lên8v99 giấy.

KỳNau1 Huyện thí thí sinh đông đúc, bàiwGjG thi gửi lênfE6J nhiềuJaE5 vô kể, quan Huyện tôn tuyệtdrWT đối khôngQ1wG có đủ thời gian để đọc2joE hết toànrkHY bộ. Bởi vậy Huyện thíltlA chú trọng nhất là bài văn Tứ ThưOI8a ở đợtLIo3 thi đầu tiên.

Hầu hết các sĩ tửqGG9 đều sẽ dồn toàn bộ tâm lực vào đề thi TứHeip Thư đầu tiên để màiAUOV giũa từngKS0X câu từngfw2D chữ,C4pc còn bài thi Ngũ Kinh thứ haiYzxU chỉ cần câu cú trôi chảy, gom đủuDEp số498Z chữ theo quy định làmBjp được, đằngA6nH nàoWjPr quan Huyện tôn cũng chẳng thèm ngó ngàngP0pI tới.

Thế nhưng Trần Nghiên tuyệt đối không cho phépZoEp bản9mpC thân lười biếng, cẩu thảuNBl ở điểm này.

Huyện thí dẫu không coi trọng đề Ngũ Kinh,Mpf9 nhưng cònNyPX các kỳ PhủC4RQ thí, Viện thí, hay thậmbbiP chí là HươngKCXD thí phía sau thì sao? TriềuAY3Q đình cũng có thểXRSj ngó lơ được7kap hay sao?

Một khi đãIIKr hạ bútuXjf viết, cậu nhất định phải dốc toànsRuF tâm toàn lực.

Viết xong bài thứ hai, cậuxAlW cảm thấy cótgNg chút mệt mỏi5y2S rã rời. Nhìn lại canhoDFJ giờ, lúc này đã gầnCqNV tới giờ Ngọ,DCPH trong trườngdv2u thixPnw đã có lác đác vài thí sinh lôiHl0Y đồ ăn mang theoPCt6 ra gặm.

TrầnpTBD Nghiên liếc nhìn chiếceDD6 bánh nướng bọc trong giỏ thi, tay vừa định thò ra lấy, nhưngq6xG mùiXwjJ hôi thối nồng nặcHoyF quanh quẩnmiA2 nơi chóp mũiijar lập tức làm cậu mất sạch cảm giác thèm ăn, đành rụt tay trở lại.

Vừa rồi mảiQEzd mê tập trung viết văn nênHXkF không để ý, giờ đây vừa thả lỏng tinh thần,6JAU mùiZAEi hôikDmc thối xộc tới646Y khiến cậu buồn nônyG9g muốn mửa hếtbQ1N toànWyfU bộ đồ ăn sángdIEA ra ngoài.

Trầnpi4V Nghiên hết thấy0O8G đói bụng, tinh thần lại tỉnh táooyXh hẳn lên. Cậu lập tức cầm bài văn thứ nhấtM8gk lên ràFadC soátphZB lại cẩnx7Vo thận, cân nhắc thêm bớt từng từ ngữ cho thật đắt giá.M5Ex

Chỉnh sửa xong5OkW xuôi, cậu lại đọc thầm lại hai lượt, sauyxI7 khi xác nhận không còn bất kỳ sai sót nào mới cẩn thận0SaS nắn nót chép lại vào tờ giấy thi chính thức (trình văn chỉ).

Làm xong bài thơ thí thiếp,MNXu cậu mới quay sangzNu5 sửa chữa bài văn NgũfdsN Kinhs3EZ thứ hai. Sau khi chép bài NgũmPNQ Kinh vào giấy thi xongFEPf xuôi, cậu mới quay lại xem4bdn xét bài thơ thí thiếp.

Trần Nghiên trongJL2h lòng khá chê bai bài thơ thí thiếp của mình, ngặt nỗi đây đã là trình độ đỉnh cao nhất củakr2m cậu ởFnIB thời điểm hiệnhzUi tại rồi,NPQQ đành phải chấp nhận.

Cái gọi là thước cóWWhW chỗrabu ngắn tấc có chỗ dài,Orzu cậucwE5 phảinuEM học cách chấp nhận sở đoản của bản thân.

TựvJfB an ủi mình một2fEr hồi,dDot nhìn lại bài thơ thí thiếp vừa làm, cậu lại thấy dườngRkLo như cũng khôngAUaX đến nỗi nào, liền hứng khởi nắn nót chép nốt vào quyển07H2 thi.

Ngước nhìn sắc trời, lúc nàyRxAp mới vừa qua giờ Ngọ một chút.HjrD

Dưới cái nắng ban trưa gay gắt,aSNa mùi hôi từ hốorbc xíH2tE bênJ2fk cạnh càngtVUv bốcqXWV lên nồng nặc khủng khiếp.k7if Trần Nghiên không thể nào56N0 chịu đựng thêm được nữa, liềnXpbK dứt khoát đứngesBY dậy cầmR3GK quyển thi bước lên nộp bài.

Vị quan phụSJEB trách thu quyển thi là một vị học quanpweU của huyện học. Nhìn thấymvg9 Trần Nghiên bướcsjJu lên nộp bài, ôngDHi2 theo bản năng liếc nhìn chiếc đồng hồ nước (lậu khắc),vBB7 phát hiệnVrC2 lúc nàyn9xK mớiiB1D chỉ vừa chớm sang giờ Mùi.

Các kỳ Huyện thí hàng năm, những thíw1P1 sinh muốn nộp bài sớm để lấy may73iH không phải là hiếm,ERl4 nhưng nộp bài sớm đếnuAfQ mức kỷ lục như thế này thì quả thực là lầnvrqI đầu tiên ôngDdey mới thấy.

Vị học5FDL quan trong lòng dângjHtx lên mốikUGs nghi hoặc,qDNr liếc mắtogJq kiểm tra họ tên, quê quán trên quyểnitMp thi, thấy không có vấn đề gìcEvE liền bảo nha dịch dẫn Trần Nghiên ra khu vực cổng Long Môn đứng chờ.5kzk

TheoDKRI quy định của trường thi, phải gom đủ mườiHvIU thí sinh nộp bài thì mới được mở cửa Long70Cu Môn cho ra ngoài một23Mv lần. Trần Nghiên chỉ đành đứng phơi mìnhml6M dưới trời nắng chang chang, thầm mong sao cósn44 người nộp bài thật nhanh.

Bụng cậuqNNy bắt đầu cất tiếng réo "ùng5vwR ục" biểud6Pm tình. Ánh mắt Trần Nghiên dừng lạiJJmB ở chiếc bánh nướng thơm9HhD phức trong giỏexB5 thi.5glc

ChiếclYii bánhC7xh nàyuRZ5 là do Liễu thịUJrC đích thânhaFg rán hôm qua. Sợ con traiPLQf bị đói, bà đã dùng bột mì trắng thượng hảo3wG2 hạng,3VRx lại cho rất nhiềuQPU6 dầu rán vàng ươm hai mặt.1iZm

Thế nhưng cứ mỗi lần nhìn thấy chiếcR39Z bánh, Trần Nghiên3I8k lại như ngửiHXN3 thấy từng đợt mùi hôi thối nồng nặc ban nãy, thà92uR chịu đói chứ nhất quyết không chịu nuốt chiếc bánh này vào bụng.

ĐứngV9S2 chờ ròng rã suốt nửa canh giờ trôi qua, Trần5DGa Nghiên95Xi đói đến mức hai mắt hoa lên,2AzY đom đóm bayC77K đầy trời. Đang lúc cậuy0zg suy tính xem cóCFCy nên vứt bỏOahv hếtqECS thể diện của kẻ sĩ để ngồi bệte22v xuống đất nghỉ chân hay không,vWbG thì cuốiehlb cùng phía sau cũng có người8tZx bước tới.