Chương 184: Việc nhà máy (Hạ)

Chương 184: Việc nhà máy (Hạ)ugUu

“Thưa tiểu thư,” ôngTdk9 nói, “có thể người không biết rõ tình cảnh bên ngoài kia tồi tệ đến mức nào đâux2Es ạ. Ở đại đa số61Ky những nơi khác, công nhân bị nợ lương dây dưa một hai tháng trời là7ArZ chuyện xảy racY9l như cơm bữa. VàoOXLW mùa đông, để tiết kiệmf6SR than đá, các ôngztA9 chủ6cJP sẵn sàng dỡ bỏ toàn bộ lò sưởi trong các dãy nhà tập6P71 thể, vớiNqZU cái cớ thoái thác rằng ‘các người tối về4bak nhà mà ngủ’. Ngày làm việc ròngSf8T rã mười hai tiếng đồng hồ, không có lấy một phút nghỉ ngơi,WLmq không cóPQfC nước nóng, cũng chẳng cóbQVu nổi một bữaDntt cơm ấm bụng.”

Ông3gn5 ngừng lạirr4g một thoáng, rồi hạ giọngPvds nhẹ81VR hơn đôi chút: “Thế nhưng ở chỗ củaIoTY người thì hoàn toàn không phải như vậy. Nhà bếp lúc nào cũng đỏ lửa có sẵn nước nóng, các phân xưởng và dãy nhà tập thể đều được trang bị lò sưởiS9Is ấm áp, tiền lương chưaZWaz từng bị chậm trễ dùrPar chỉ mộthFtU ngày. TiểuTC3V thư cảm thấy đây là những điều hết sức bình thường, nhưng trên thực tế, đây tuyệtovnU nhiên khônglWS1 phải là tình trạng phổ biến8Xb0 trong cái ngành này. Dưới góc nhìn của người,2SAq đó là nhữngu1QE lẽ đương nhiên phải thế, nhưng trongDSCV mắt của rất nhiềuTtMS người khốn khổ ngoài kia, đó đã là một tấm lòng nhân từ và đôn hậu vô cùng hiếmcStN có trên đời rồi ạ.”

Điều7K5i mà Harris chưa nói raRKFC chínhLwRr là, nhờ việc Edith là một chủ xưởng khai minh vàh4wl tiến bộ hiếm hoiZclz nhưnDTD vậy,mHIa cô đã thu phục được trọn vẹn lòng dân trong2kVh khắp vùng lânyDQy cận.kHb6

Edith đặtWlvk bản báo cáo trở lại mặt bàn: “Để cho nhữngrHJ4 người công nhânxIwd có thể yên ổn,ncqH ấm áp bước qua mùa51Ud đôngdKcI giá rét,TF7c đó không phải là sự biệt đãi hay ơn huệ, đóSZnp làFMvF điều mà một người làm chủ nên làm.”

“Dạ phải ạ.”Fcu6 Harris cung kínhOuQa đáp.

……

KhiboaK Edith bước chân ra khỏi vườnzDJ0 cây ăn quả, bóng hoàng hôn đãukCE ngả hẳn về phía tây.

Cô không đi thẳng về tòakUd3 nhàXhBF chính ngay, màpIsZ men1I2Z theo con đường rải sỏi bênJrBr sườn phân xưởng đi dạo mộtzOzC đoạn về hướng đồng cỏ.tWxr

Trước khi mùa đông chính thức tràn về,jVbZ khu đồng cỏ đang tiến hành đợt kiểmzwPg traf4ea và tu sửa hàng rào lần cuốitEMU cùng. Vài người hầu đang cặm cụiecYp gia cố lại một đoạn cọczbga gỗ bị nước mưa mùa thu ngấm vào làm lungRHgK lay.lLUQ

Cô đứng từ xa đưa mắt nhìn qua một lượt, xác nhận tiếnLor4 độ5UfT công việcRZIg vẫn diễn ra bình thường,9p8B rồi mới quay gót trở về.

ConQuaL đường dẫn về tòa nhà chính có hai lốiC5jg đi.

Một lối là đường chính, rộng rãi phẳng phiu, chạy từ cổng chính của phân xưởng vònghzjh qua bãi cỏpslh lớn; lối cònq90J lạiAvhQ là một con đường tắt, xuyên quabTlN con3Gy6 ngõ nhỏ nằm9mFY kẹp giữa dãy nhà tập thể côngBB5p nhân và dãy nhà kho, có thể giúp tiết kiệmw4oU được chừng mười phút đi bộ.

Edith đã lựa chọn đi theo cons9f2 đường tắt.QtJm

Khiqc2T rảo bước ngangnZas qua dãy nhà tập thểWPJO thứ hai,ef3L cô bỗng nghe7G9j thấy từud1F phía bên kia truyền tới những tiếngiYkT trò chuyệnCQ4A thì thào — cánh cửa sổ của gian nhà tậpn4IR thể hé mở một khe nhỏ, có lẽ là có ain8bv đó đang tranh thủFT2x giờEKVP giảiQWwB lao ngồi quây quầntBqy bên đốngAhVR lửa sưởiPE2j ấm và hóng chút gió trời.

Ban đầu cô hoàn toàn không có ý định nán lại, nhưng thính giác của cô lại quá đỗi nhạy bén.csGF

“... Anh nói thật đấy chứ?”

“Tôi nói thật lòng trăm phần trăm đấy. Nếu như phụ nữ mà có quyền được bỏ phiếu bầu cử, tôi thềF3Qf nhất định sẽ dồn phiếu cho cô ấy.”

“Này, cái câu này anh liệu màrEvW giữErzC mồmblx0 giữ miệng, chớ có đi rêu0zuB rao ra bênzP5b ngoài nhé. Đểrdym cho mấy ông quan lớn trên kia nghe thấy thì phiền phức to chuyện đấy.”

“Thế2Vw4 thì cómVkN gì mà không tốt cơ chứ? Tôisbpt nói như vậy là bởi vìQbun cô ấy thực sự đối xử quástqj tốt với chúng ta. Các anh đã từngQVlP thấy có ôngVLAk chủ xưởng nàomFyK mùa đông làm việc lẫn lúclti4 ngủi6as nghỉgau7 đều cho đốt lò sưởi đàng hoàng mà không dỡ đi chưa?”

Một giọngG0JF nói khác khẽ cườihzkQ trầmoXdT đục: “Cái đó thì đúng thật. Cái xưởngwFaY hồi trước9ceP tôi làm công, cứ hễjqNu chớm sang đông là lão chủ lại tìm đủDr8o mọi lý do để dỡ sạch lò6VlY sưởi đi, bảo làeBSQ đểZPHk tiết kiệm than đá.tlhq Còn ở chỗ chúngCDRG ta đây, trước2ayA khie2LE mùaiaen đông tới người taYAQH còn chở thêm mấy sọtsUZG than lớn đến cho nữa cơ.”

“Còn tiền lương nữa chứ.” Một giọng nói thứ ba8t8P chen vào, nghe có phần trẻ trung hơn, “Hồi trước tôiNlIr từngIkQQ làm việc ở một xưởng chế biếnnoAZ thựcrENo phẩm khác, tiềnOc3X công ba tháng ròng rã bị khất lần khất lữa mãiiJD2 đến tận cuối năm mới chịu thanh toáne4I8 cho một nửa.stR0 Còn ở chỗ chúng ta đâyGTQN chưa bao giờyrQ0 bị sótlY04 một đồng nào, cứ đúng1pcJ ngày cuốiHneF tháng là phát tiền ngay tắpHTFW lự.”

“Cô ấyMLHl chẳng hề giống đám0rB5 quýZhf9 tộcXVoG làm ông lớn bàOedz lớn ngoài kia3kYK chút nào.”

“Các anh bảo,ZS9J ngộ nhỡ cô ấy mà thựcKJab sự đượcaLsR làmylI7 Thủ tướng, thì có phải là chúngAcf5 ta chẳngrr83 bao giờRLGj phải nơm nớp lonNIO sợ mỗi khi mùa đôngDwio về nữajead không?”YR15

“AnhvCu8 lại bắt đầu0W7x nói hươu nói vượn rồi đấy! Tôi đãCjdc bảoRl7T đừng có ăn nói bừa bãi kẻo người ta ngheKFUx thấyQWQq thìScwP khốn — mặc dù lời anh nóifW7Q cũngLsd3 chẳng saithZV chút nào.”

“Tôi chỉj8za buột miệng nói bângFM84 quơ thế thôi mà.”

“Mấy đứa tụi mày ấy à, đúng là số đỏgkhP nhưyC6L son,3c64 công việcz6hy đầulA7p đời đã may mắnQFHr rơi trúng vào cái xưởng này rồi.DdcG Tụi mày làm sao mà biết được cảnh ngộ ở ngoài kia nó tàn khốc đến nhường nào.” Một người thợXrav giàBpVJ từng trải đèb6rY thấp giọng xuống cất lời.

Một thanh niên mới vào làm tò89P2 mò hỏi: “Ở ngoài kia là như thế nào hả bác?”

“Ở ngoài kia nó như6fib thế này này — năm giờ rưỡi sáng tiếng3kRj chuông đồng hồ đã vang lên inh ỏi, mày bắt buộcy3UG phải thứcVpPi dậy, mà phải dậy trước cả khi tiếng chuông dứt. Đi muộn năm phút làNK3w bị trừE6Az đứt nửaYckz ngày26YG công. Còn nếu mày4fbF trễ mất nửa tiếnghw3b đồngcpyV hồ,eqZI thì coi như cả ngày hôm đóptdR mày7Gtu phải nai lưng làm1C99 việc không công chovq57 lão chủ. Khi0MkM máy móchokP đã bắt đầu quay tít thò lò, cấm tuyệt đối không được nói chuyện nửajnbp lời, cấm không được dừng tay lấy một giây để thở dốc. Nếu mày thực sự kiệtO3Mh sức chống đỡ khôngXuaK nổi, tên cai xưởng sẽ đứng từ phía sau quất thẳng9bGx một ngọn roipOoE vào lưng mày. Tụi mày đã bao giờ nhìn thấy ngọn roi da chưa? Tao thì đã nếm đủ rồi đấy. Trong cái xưởng cũ taoi0xl từngjzRn làm, trong tay gã cai xưởngfKzK luôn lăm lăm một ngọn roifbRF da ngắn,tBE8 đứasbyV nào dám lơ đễnh mất tậpadNY trung là ăn roibB7j ngayc3ET lập tức.”

Mấy người xung quanhIRsC thoáng chốcqp8u immtqF bặt như tờ.

“Thế hồio7wH đó mỗi ngày các bách2IO phải làm việc bao nhiêucDbm tiếng ạ?”

“Trời vừaetSd tờ mờ sáng là chui vào xưởng,Xi77 tối mịt mù mịt mới được bước chânZZoo ra.cfFp Mùa đông chẳng thấy mặtdDrQ trời đâu, mànutP mùa hè cũng chẳng thấy bóng dángqHCn ánhPC92 nắng. Tao nhẩm tính rồi, mỗi ngày làm chừng mười lăm đến mười sáuteBo tiếngOzO4 đồng hồ. Chân tayX8bU làm nhanh nhẹnxuEk cũng chẳng ănZXoP thua, cỗ máy nóAUTx quay nhanh chừng nào thìsQD4 mày buộcuya0 phảiNx4h đuổi theo guồng quaywQqm của nó chừng ấy.qmco Có một lần tao theolpUW không kịp,YeyU ngón tay bị kẹt thẳng vào trong bánh răng cỗ máyvDBO — đấy, nhìnZDJf đi, ngayJl2T chỗ này này.” Ông1p3E lão chìaBPqZ bàn tay trái ra, ở phần gốc ngón tay cái có một vết sẹoedYz cũ ngoằn ngoèo, màu sắc nhợt nhạt hơnzd7o hẳniHfC vùng da xung quanh,JKi5 “Máy3o1j mócEmKb chẳng thèm dừng lại,52LI tao phải tự9ox4 mình nghiếnwBKA răng giật phắt ngón tayo8gW ra. Tên cai xưởng liếc mắt nhìn373Z qua mộtsdLh cái rồi lạnhpMl2 lùngkCPr bảo: ‘Còn làm được thì tiếpeMGf tục làm đi’,E7r4 đến ngay cả một mẩu thuốcFfCk lá để đắp cầm máu cũng chẳngHB9k thèm bố thí cho tao.”

Chàng trai trẻ chăm chúIqTL nhìn vết sẹo lớn kiaGF1D một hồi, giọng nóimx29 bất giác chùng xuống: “ThếnHhS còn... tiền lương thìsHiA sao ạ?”Rg7w

“Tiền lương á?” Người thợ già cười khẩy một tiếng3lBg cay đắng, “Miệng thì bảoTOD4 là phátHm72 tiền lương, nhưng cáiNUlV số tiền ấymQdv mày căn bản chẳng cầm nổi trongxD1a tay được mấy đồng đâu. Lão chủ mở hẳn một cửa tiệm bách hóant00 riêng, bán bộtsGN5 mì, bánLc8P muối,fF4Y bán vảiburv thô thô kệch, giá cả đắt hơnMVK7 ngoài thị trấnuBn7 tớiH5n3 ba mươi phầnfAIU trăm. Mày cóCgRH mua không? Không mua thì mày cạp đất màfKkh ăn à? Mày không mua thì vợ con mày lấy cái gì nhét vào mồm? Mấy đồng tiền công ấy xoay điFknh tính lạiZ4fg một vòng, phần lớn lại chui tọt vào túi của lão chủ hết2fRj cả. Nếu mày làm việc cóhRFs chút sơ suất,lymx lão lại viện đủ cớ để trừ2adT tiền — hômYlpb nayefsc bảo mày làm đứt một sợi chỉ, ngàyQ67v maiZkXE lại phạtjoEr vì tội mày dám ho hắng bên9j0e cạnhpZg7 máyr4cr móc, mày căn bản chẳng thểUyGM nào tính cho xuể xemfJKV rốt cuộc mình còn nợZKwU ngược lại lão bao nhiêuUNwy tiền.”

“Hồi trước tao còn từng nhìn thấy những đứa trẻ mới6Pzr có sáu, bảy tuổi1Bxw đầu đãvbAF phải chuiM7Zk rúc dưới gầm máy móc. Thân hình chúng nó nhỏlHEj thó, vừa vặn4PAA chui lọt vào những khe hẹp ấy. SuốtLK9M ngày này qua tháng nọZeoQ cứ bòTz4E lê bòxNYy càng dưới đất, lúc chui ra thì hai bàn tayJAwE đen thui như than,IsMQ còn mặt mũi thìXjTD trắng bệch không còn một giọt máu.3EaX Có một đứa088L nhỏ, làmIMjo việc đượck5MG chừng ba tháng thì cái lưng còng rạp xuống khôngGrTg tài nào thẳng lênRFPs nổi nữa. Lão chủ xưởngTiFb chỉ phán một câuhUOR ráo hoảnh rằng đó là do bản thânF0sY nó tựT4XT phát triển không ra hồn,vKTJ chứ chẳng liên quan gìUqUp đến công việc trong xưởngMVOP của lão.”

Nói tới đây, giọng điệu củaSqap người thợ già lộ rõ vẻ căm phẫn tột cùng,h4DT hiển4dwt nhiênlHV8 những ký ức vềDmPA tên chủk2h0 xưởng cũ là mộtNLaU vết thươngIjOd hằn sâu không bao2D5p giờ nguôi ngoai. Nhưng rồi ngữ khí của ông dần hòalQyi hoãn trở lại.

“Thế nhưng ở chốn này thì hoàn toàn khác biệt.”

Ông ngẩng đầu7LhD lên, ánh mắtb8Ee quét quaz0CQ một lượt những gương mặtvyuE xung quanh.FVR3

“Ở đây đúngrvCp tám giờ sáng mới bắt đầu mở xưởng làm việc, sáuVfu0 giờBXsN chiều là chuông tanLmhA caav6q đã vang lênikA4 rồi. Ngày đầu tiên mớihJDk bước chân tới đây làm, taouDjC cònAVqs ngỡ làPwdZ ngườiyJC2 ta tínhrMz2 nhầm giờ giấcVzoF nữa cơ. Tao hỏi: ‘Có phải vìhYGZ mùa đông ngày ngắn nên hôm nayWGx9 xưởngaA4D cho thu dọnEIO3 nghỉ sớm không?’ Người quản8kbp sự bảo:WI7Z ‘NgàyKtkL nào cũng đúng cái giờ này hết’. Tao lại hỏi: ‘Thế còn tiền công thì tính thế nào?’ Ngườidr7W quản sự đáp:Cf8K ‘Cuối tháng phát lương, không thiếu của bác dù chỉ một xu’.”odZQ

“Lại2tim còn cái lán chứa dụng cụ kia nữa — tụi màyvdk5 có nhìnMM9F thấynevL cái ấm sắtl5ly lớn đằng kia không? Ngày nào cũngA1Lu đầy ắp nước nóng sôiYCH3 sùng sục, muốn uống thì cứ tự nhiên tới rót,Wnqn chẳng có ai thèm để ý xem mày uốngEw39 bao nhiêu nước cả.WGIk Ở những nơi tao từng làma0mN trước kia, hễ bướcVAB4 đi uống ngụm nước làawFy bị bấm giờ từng giây từng phút,OFKS điMtbX lâu mộtakjV tí là bị trừ tiền côngx0hj ngay. Còn ở đây chẳng có ai rảnh rỗiCbBH đi soi mói xem mày uống nước mất bao lâu, cũng chẳng aiFBwK thèm quản việc mày dừng2i3h tay nghỉ ngơi mấy lần.yUs5 NếudDgd mày thấy mệt mỏi quá, cứ việc ngồiv79b thụp xuốngTNUt gócZXOA tường nghỉ ngơiewz6 một lát cũng chẳng có aii0Z7 mắngTG9p mỏptmU nửa lời.”

“Cơm nước ở đây cũngtMBA ăn đứt những chỗ trước kia68nX của tao. Bột mì khônguf1l phải loại hàngOOWe cũKNY6 ẩm mốc độnfh4U đầy cát sạn, màRCN7 ngày nàopXTm trong khẩu phầnR9N6 ăn cũng có sẵn món thịt nóng sốt.qLhD TaobLfS nói những lời này không phải đểePS5 nịnh bợ hayfdWp tâng bốc airtPs cả, tao chỉ muốn bảo với tụi mày rằng — nếu tụi mày cứ đinh ninhmLbk coi những điều nàyE9ho làHWOm lẽ đương nhiên phải thế, thìK2qK là do tụi mày chưaNp0l từng nếm trải mùiBDKP vị ở nhữngRVgn nơiO1hn khác mà thôi. Tao đã2d4J đi làm thuê làm mướn0pTS suốt gần hai mươi năm ròng rã, chưa từng có mộtCClx nơi nào đối đãimPTD vớiCYmk tao như một con người thựcJpPd sự còn sống cả. Ở nơi này, íthgBe nhất trong lúc còng lưng làm việc,6lvV tao khôngWAmX phải ngày đêm thắt thỏmT8rj lo sợ xem bàn tay nào của mình rồi sẽ bịMG1n máy móc nghiến nátVZYS vào một ngày nào đó.”

“Các anh có biết không, vợ tôi hiện tạiIuaY cũng đang làm việc ngay trong xưởng nàyxaUd đấy?” Một ngườidRYJ thanh niên trẻDKFW bỗngD351 cất giọng cảm thán.

Mấy người xung quanh đều khẽ gật đầu.

Một người thợ lànhE7k0 nghề trẻ tuổi hơn tiếp lời: “Biết chứ, chị ấy làm bên khâu đóngc07d gói bao bì mà, hồi trước cũngRGBA nhờ chị ấy làm việc chăm1aZt chỉKX1B tháo vát nên mớiyILM giới thiệu được anh vào đây làm đấy thôi.”

“Cô ấyT9a3 làm việc ở đây được hơnlt4k mộtlT0B năm8qLp rồi. Trước kia cô ấy cũng từng đi làm thuê ởcVBU nơi khác, ởlD7W cái xưởng dệt trongCUVH thị trấnAdWr ấy.7Pnp Hồi đó cô ấy làm cùng một khốiCxGl lượngdTBN công việc, thời gian làm9KYL việc mỗi ngàyUCmF cũng dài dằng dặc y hệt như cánhAt99 đàn ông chúng ta, nhưng số tiền công nhận về lại chỉ bằng đúngQJAo một nửabPHy so vớiTmy0 phu nam. Cùng phải đứng chônTprp chân suốt mười hai tiếngwLqA đồng hồ, cùng bị quản thúc khắt khe, cùng bị chửipU7Z mắngEhHp thậm tệ nhưFSzh nhau, vậy mà số tiền lương cô ấy cầm về chỉ3pmV vừa đủ để mua nổiN1mE nửa bao bột mìAWCB rẻ tiền. KhoảngWAog thời gian đó giabrXN đình tôi sống chật vật, túng quẫn vô cùng. Một mìnhD4DW đồng lương3aB2 còmnazq cõiSLDo củaFtyx tôi phảilalE gồng gánhYlKt nuôi ba miệng ăn, phần tiền của cô ấy kiếmq4Ra được chỉ đủ bù đắp vào mấy khoản chi tiêu lặt vặt lẻ tẻ. Đến mùa đông chẳng cóEvhP tiềnLHsf mua nổi một tấm chăn bông dày dặn,bPta con nhỏ ban5bpq đêm cứ hoEEO3 sặc sụa vì lạnh buốt, hai vợ chồng tôi chỉ biết ôm nhau khóc chứ chẳng có cáchdVnV nào.”

“Sau này cô ấy nghe ngóng được bên này đang tuyển thêm người, bảorslO là tuyểnTiIu thợ đóng gói, phụODiJ nữ cũng nhận, mà tiềnMeGw lương lại ngang bằng với thợ nam. Cô ấy liền đánh liềuv4KP tớiD5y0 đây xinIpEI việc,PbWJ hỏi người quảnYUP3 sự cho raEfCp lẽ, thì ngườikvFF quản sựBK75 bảo rằng vịOntA lãnh chúa của chúng tabYtr nghiêm cấm hànhkMUs vi cùng làmCk5K một công việc như nhaueLF9 mà trảjWEn tiền công nam nữ chênh lệcha9dI khác nhau.”

AnhcMiU cúi đầu xuống, mũi giày khẽ nghiềnomsS nhẹ lên mộtercV hòn sỏi nhỏ trên mặt đất.

“Về sau cô ấy xúcWelU động nói với tôi rằng, cô ấy0P1a chưa từng dám mơLKd4 tưởng rằng trongiHW4 cảiECC cuộc đờipgB1 này, lại cóBLLU một ngày bản thânoFrm có thể dựaJj4x vào8F4D chính đôi bàn tay của mình đểeVKm kiếm đượcdeku số tiền côngpRbn ngangnCAv hàng sòng phẳng với cánhbMP1 đàn ông.”