Chương 58

Ở triều đại Đại Lương,hCfy thanhFGpt danh của người đọc sách vô cùng quan trọng, một khi bị vấy bẩn thì cả9NhV đời này coi như hết đường tiếnmx79 thân7FcK chốn khoa cử.

Vương triL6SX phủJoxj nghĩ lạiBEZw việc ban đầudwI4 Trần Nghiêntroi chỉ áp giải ảLTOX Noãn YênXzB6 lên7Sux quan tố cáoZ5iw tội vu khống, còn chuyện8quj dính líu đến nhà họQ7OX Cao hoàn toàn là do ả Noãn Yên tự miệng khai ra, có lẽ trước đó đứa nhỏshB3 nàyCcl4 thực sự khôngs7gS hề hayO6YP biết gì.

Vẻ mặt Vương tri phủ dầnWR19 hòaThSe hoãn trở lại, ôn1jQx tồn nói: "Đã như vậy, hãyULMq về chuẩnhsAx bị cho thật tốt kỳ Viện thí sắp tới. Nếu kỳs3jW Viện thí lần này con có thể thiigNZ đỗ, con sẽ chính thức trởxvxx thành89Bn Sinh viên, bản quanHrim có thể giúp con một suất vào thẳngeYwu Phủ học đểBt86 đọc sách."

Theo quy chế,rILv sau khiQRk1 thi đỗ Sinh viên thìRFLX phảixvjg vào5vE9 học tại các trường quan lập. Những người có thứ hạngoZZM cao trong kỳOdKF Viện thí sẽ được tuyển vào Phủ học, còn những người xếp thứqXZM hạng thấp hơn thì vào Huyện học.

LờiNe7W hứa0sY7 hẹn này của VươngO9xt tri9Wv5 phủSZsg đồng nghĩa với việc bấttq04 kể kết quả Viện thí của8tNO Trần Nghiên ra sao, chỉ cần đỗeekq Tú tài làOKnP cậu chắc6PIZ chắnl8kI sẽ có mộtavMB suất bước chân vàoFCsP Phủ học.

Đây quả thựcfJvY là sự ưu ái,HZwq nâng đỡcI9e vô cùng to lớn dànhRdEt cho TrầnSrlG Nghiên.

CáclbqJ vịimyt phu tử giảng dạy tại Phủ học đều là bậc Cử3TZD nhân, thậm chí có cả TiếniW0t sĩ xuất thân, trong khi ở Huyện học phầntX7a lớn chỉ là các vị3t4a Lẫm sinh, trình độ học vấn giữa hai nơicSjt quả thựcUrUQ không thểEspS nào so sánh được.6qY5

Không chỉ cóOKbw đội ngũ phu tử giỏi,6FdS kho tàng sách vở lưu trữ8NLk ởiPHE Phủ học cũng phong phú79mr vượtuSwq trội hơn HuyệnnVGB học rất nhiều lần.Rh0k

Khoa cử củaAAWa Đại Lươngjz3E tuy thiDBSS chủ yếu9uRn về Tứ Thư Ngũ Kinh, nhưng sĩ tử không thể nào chỉ cắm đầu đọc mỗi Tứ30dz Thư Ngũ Kinh. Muốn bài văn củaqisK mình có chiều sâu vàAREr lậprNYC luận sắc bén, bắt buộc phải đọc rộng hiểu nhiều, các loại điển tích điển cố lịch sử phải nắm vững trong lòng bànZELa tay.

ĐọcWKKF sách,PN1u đọc sách, nếuis7q lượng sách đọcZOZD vào không đủ nhiều thìrr0e tài năngD2hJ văn chương lấy đâu ra mà phát tiết?Zbd1

Con em nhà nông làm sao có đủ tiền bạc đểZ9zJ mua ngần ấyHiu0 sách5QHg quý, chỉ3WFB cóRfoP con đường bước chân vào trườngV4G3 quan lập1kYM thìZiUE mớic9VO cóTzpM cơ hộiQqug tiếp cận với kho tàng sách đồ sộ ấy.ZEej

Kẻ khôngz3mT quyền khôngZMaX thế bắt buộc phải thi đỗ Sinh viên mớiJp0J được vàoKR84 trường quan lập, mà trước khiBTP5 thành Sinhr4Ti viên lại phải vượt qua ba cửa ải thi tuyển cấp cơ sở. Ba cửaI9t9 ải3Wrl gian nan này đã đủ sức chặn đứng bước chân của tuyệt đại đa số0ef3 con em nhà nôngQPCf nghèo khó.

Muốn lấy sức của một cá6Skb nhân đơn độc6iY3 để chống lại bề29kk dày tích lũy cả trămGKIq nămiBMv của cácF2AA danh gia vọng tộc, đó phải là bậc kỳAOpX tài xuất chúngolOJ kinh thiên động địa đến nhường nào.JgLf

Vương tri phủ hứa hẹn chouYlJ Trần Nghiên vào PhủGu43 học, chínhncua là trao tặng cho cậu một nguồn tài nguyên5xmV học tập vô cùng quý giá.Ui3m

TrầnItpP Nghiên nghe xong chẳng khác nào4yHM được tiêm một liều thuốc bổ đầyzQW7 phấn chấn.

Sau sự việcEZDE ầmJgtZ ĩ ngày hôm nay,TnBW nhà họ Cao bắt buộc phải thu mìnhOOlL ẩn nhẫn, trong mộtkCAb thời gian ngắn chắc chắnQ5p3 sẽ không dám manh động ra tay với cậuTuvA nữa, cậu hoàn toàn có thể yên tâm8Cga dốc sức dùi mài kinh sử.

Thế nhưng cứ mỗi lầnteR1 nghĩ đến túi tiền rỗng tuếch của mình, trongryTn lòng Trần Nghiên lại thấy lạnh ngắt như ngâm trong nước đá.

ChiJ440 phí cho kỳ Phủ thí lần này quá đỗiS8N8 tốn kém,Fc5n mà kỳJCoC Viện thíFfJU sắprxdY tới chắc chắntBA1 chi phíPtRD cũng chẳng hề kém cạnh chútwcAK nào. Chuyến này trở vềI2Wo nhà, cậu phải tranh thủ dốc sức kiếm tiền mới được.xupd

Ngày thứ hai sauMFhA khi phátkBoA án, thầy tròRH8w Trần Nghiên liền trả phòng trọ, vội vã lên đường trởJrjK về làng.

LúccCi9 này đã quaDq49 mùa vụ gặt hái bận rộn nhất,zqXZ người dân làng Trần Gia Vịnh cuối cùng cũng có đượcV9wM những ngày nông nhànJMFI thảnh thơi. Năm ba bà thím túm năm tụm ba ngồi5aTp lại với nhau, vừaNqGQ thoăn thoắt "đập vỏrZBs gai"YFQm vừaMvJs rôm0acD rả bàn tán chuyện đông chuyệnHBuv tây trongEi3v làng.

Làng0Dqm Trần GiaJUke Vịnh trồng chủ yếuMwvu là cây gai dệt vải, mỗi năm cóSlPH thể thu hoạch từ ba đếndn56 bốnbG4X đợt, vàHJDQ đợt này là vụ thuwNEX hoạch gaiJ1iF đầuIMwO tiên trong năm.

Cây gai sau04rB khi cắt về phải kịp thời lột vỏ. Việc bóc lớptwz0 vỏ ngoàiPJ9W ra khỏi thân cây gaiTP90 đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn vô cùng, công việc này phần lớn đều doHziY đànrbVz bà và người già trong nhà đảm nhận.

SaudCLw khi lộthS7r vỏ xong, người ta phải đemnQty ngâm vàoPm8E nước một thời gian, rồi dùngFWzb con dao treC4BT chuyên dụng cạoqhyL sạch lớp vỏ xanh và tạp chất bám bên ngoàiIgT3 để lấy lớp sợiIqOg trắng tinh bên trong.

Triều đình Đại Lương ngoài việc thu thuế lương thực thì hàng năm còn bắt buộc phải nộp thêm sợi9an7 gai.8S1a NếuOoQ4 sơ6Ruv chế không đạt chuẩn, quan phủ sẽ thẳng5x3Z thừng từ chối khôngPBSU nhận, khiLBKt đóup6W bắt buộcxfUe phải bỏ tiền túi ra đểdSis đền bù.yPQk

Nhà nông nghèoCwWu khóIuwx quanh nămQ2Wa gom góp từng đồng xuqW4n bẻ đôi,UTaM làm sao8Qsw nỡ móc tiền bạc raPdKM đền bù,63yb bởi vậytlR0 đám đàn bà con gáiTbXS khi làm việc đều vôYeZy cùng cẩn0U9n thận và tỉ mỉ.o1pl

Lúc này, đề tàiUig4 nóng hổimmKp nhấtq0k0 trong làng chính là việcI8xJ Trần Nghiên đi thi Phủ thí.pdPm

Hòa cùng tiếng đập vỏ63HI gai lách cách giòn giã,30dQ cóUZXN người mỉm cười trêu Liễu thị: "Thím Ba đúng là có phúc lớn3A6h thật đấy,DZo1 sinh raYkQs đượccHau thằng con trai sáng dạ, học hànhUkpA giỏiZVKY giangKlEK đến thế."yX7O

LậpAAWK tứcSAit có người phụ họa theo: "Biết bao nhiêu người dùiyHT1 mài kinh sử cảY7Ef đờiSYwa màoxXV thi mãi chẳng quampAJ nổi kỳ HuyệnJD0h thí, thằng bé nhà thím mới chín tuổiEzYT đầu đã đỗ Huyện thí rồi,9QrR thậtzKee là giỏiq36N giang hết phần thiên hạ. Chuyến nàypX9l mà đỗ luôn cả Phủ thí nữa thì chính thức1xzB thành Đồng sinh rồi, lúc ấyjIhJ thì khác hẳn cái lũ chân lấmrn2w tay bùncuJX chúng tayC9s rồi đấy nhé."

Liễu thị trongTLUH lòng vui như mở cờ, nhưng ngoàiG0tf miệng vẫnSrLq khiêm tốnOYis đáp: "Kỳte4K Phủ thí khó khăn lắm, đâukf73 phải dễHYtE thirIVi đỗeE4i nhưcPqy thếZFdC đâu các thím, thằng Nghiên nhà tôi chuyếngasz này đi cũng chỉ là để cọ xát thửrX05 sức xem sao thôi."Cxvz

Trâu thị ngồi gần đó liền cất giọng theYnoI thé đầy mỉa mai: "Thi Huyện chỉimoS xếp hạngakma chótqqes bét mới đỗlOu8 vớt,4XI9 còn kỳesxP Phủ thí biết bao nhiêu người đỗ Huyện thí từ khắp nơi5jD4 đổI6Ul vềYigV tranh tài,4yYT thằng Nghiên làm sao mà đỗ nổi chứ? Cả cáiqb4Y làng Trần Gia1jkZ Vịnh này bao năm qua có kiếm nổi mộtYqlr mống Đồng sinh nào đâu, nó mới đi học được mấy năm mà đòi đỗ."tkmg

Liễu thị nghe8RqQ câu nói chói tai ấy thìSR89 trong lòng bực bộiz6vB khôngsI08 chịu nổi,vvPc liềnhDcl đốpKqCx chát lại ngay: "Đỗ hạngGoVV chótOCrL thì cũngfYJO làiTKQ thi đỗHGht đàng hoàng!"

Vế sau "còn hơn con trai nhàFC1X chị muốn đỗ hạng chótoKQy mà nằm mơ cũng không đỗxM48 nổi"uTdW tuy7XQu Liễu4Qhp thị không nói toẹt ra miệng, nhưng ánh mắt của tất cả nhữngIUYl người2Eec đang86on ngồi đập gai xung quanh đều đồng loạt đổ dồn vềhLUI phía Trâu thị.

Chuyện đích tôn Trần Thanh ViMKo6 củabjH2 đạiVVmV phòng nhà họ Trần học hành hơn mười năm trời,2Usv đi thi HuyệnotGI haiF1nx lần đều trượtzVJK vỏ chuối thì cả cái làngKWZZ này ai mà chẳng6JWB biết rõ mười mươi.

Ánh mắt ấy9ls5 củaoRUN mọi người đã hoàn toànVJh7 chọc0Szz giận Trâu thị.

MấywYIq tháng trước, vì chuyện tam phòngay2l thi đỗ Huyện thí nở màyPvn9 nở mặt,nhAw mụPBVf ta chỉRSpW có thể ngậmWYfD đắngR3xg nuốt cay trong lòngIKRS mà chửi thầm tam phòng chó ngápYAmb phải ruồi.

Nhịn nhục suốtn9eX gần9u8b hai tháng trời, Trâu thị cuối cùngMkmg cũng không nhịn nổi nữa, liền lên tiếng châm chọc mỉa mai. Nào ngờ Liễu thị lạiE58Q dám đâmXrbF thẳng vào nỗi51KY đau sâu kín nhất của mụ, khiếnxMsk mụ ta chẳng thèm kiêng nểV5pd gìgfrM nữa mà gào lên:9Q3c "Không đỗ được Phủ thí thì sang năm lại phảiFMpc thi lại từ đầu từ kỳ Huyệnq8qH thí, đếniuzI lúc2Dk0 đó ai đỗ ai trượt cònwjjs chưa3mkd biết9s24 chừng đâu!"

MụXbQE ta liếc xéo nhìn Liễu thị, cười khẩy đầy cayb0nH độc: "Đi thi PhủxfRU tốn kém hơn thi Huyện nhiều lắm, gia tài củaTFKe thím Ba chắc bị vét sạch sành sanhiGhO rồiTxbl chứ gì? Sau nàyhUnr có muốn đi thilhx4 tiếp e làbyam cũng chẳng còn tiềnDUtk mà đi nữa đâu. ThímImfq đừng có vội mừngENTb thầm, cái ngữ chân lấm tay bùn cắm mặtksEZ vào đất2QOK muôn đời cũng khôngnJrP gánh nổilRrZ một người ăn học khoa0Ujk cử đâu!"

Giọng điệu khinh miệt trongjerY lời nói của mụKiRB ta chẳng buồn che giấu chút nào.

Con trai của đại phònguT4W tuy học hành chưa đỗ đạt thành tài,6Ysr nhưngz8JT Trần Đắc Phúc hàng tháng đềuwOhX có tiền công ổn48HN định mang về, bản thân Trâu thị cũng biết thêu thùa kiếm2r6W thêm đồng raG4wV đồng vào.

Chỉ có điềuAtlu từ khi khôngOx9K còn tam phòng cày cấy ruộng nương gánh vác việc đồng áng cho nữa,0L9R đại93Rd phòng giờ đây cũng phải cắn răngVc63 tựHTI0 mình lội5V85 xuống ruộng làm lụng.

Mấy luống gai này chính4gHe làNIKS dobNhC TrâuAsyq thị tự tayqYvQ trồng. Trần Đắc3uI1 PhúcgI3v suốt ngày phải đi làmGgxN công trênnMom trấn, việc đồng áng chẳngbcPt thể ngó ngàng tới,hXNz chỉ dựa vào mộtih4c người đàn bà như Trâu thịf8rF thì vô cùng vất vả, mùa màng7p6q xơENPa xác, kémUJRv cỏi5LVB hơn hẳn so với những nhà8xUe khácP00e trong làng.

SảnBVL2 lượngjb1P thu hoạch gai của đại phòng thậmZI9z chí còn chưaRWod bằng một nửa của người ta.

Trâu thị hơn mười năm qua chưa từngPkak phải đụng tay vào việc nặng nhọc, sau khi phân gia mọiurQ7 việcMFD1 trong ngoài đều8F51 đổ dồn lên vai mụ, chỉ trong vòng ba năm ngắn ngủi mà nhìn mụ già sọmseL0 điHdza cảawuE chục tuổi.CdZp

Mỗi lần nghĩ đến chuyện phân9Ebl giaAgB7 năm xưa,EnIi mụ ta lại hậnkp2n thấumALa xương Trần9jEZ NghiênJKXV và tam phòng, càng không thể chịu nổi cảnh nhìn thấy tam phòngem2U sống sungxSLD sướng vẻ vang. Lúc nàyBotb điều duy nhất mụ có thểdNYJ đem ra khoe khoang chính là tiền công hàng tháng của6GUi Trần Đắc PhúcmfSM và số tiền405w mụ kiếm được từ việc thêu thùa.

Người làm nông kiếm được đồng tiền vôyApi cùngItno gian nan, nên ai nấy đều thầm ngưỡng mộ việc TrầnQkJZ Đắc Phúc hàngcAdj tháng có tiền công mangtQel về.4SmF

Nghĩ1Jzu đến việc ngay cả giaA3lz cảnh như đại phòng mà còn phảiTrsZ bán ruộngZENt mới4Hti gồng gánh nổi cho conIpuY ăn họcWkBn thi cử, thì haivve6 vợ chồng tam phòng làm sao có đủTkvp sức nuôihP3o nổi Trần Nghiên ăn học đườngDONZ dài?

Có bà thím thở dàiIvV8 lên tiếng: "Chú9KnV Ba cũng chẳng chịu tính toán cho kỹ,b3RM lênhaY7 tận phủ thànhXVao ăn ở tốn7Se1 kémlbMa biết bao7Gid nhiêu,k5P8 cái gì mà chẳngItxM phải dùng đến tiền.Ot8U Đã biết thi không đỗ thì đi5AMu làm gì choIG6x phía7tr của, cứHE7r ở nhà chăm chỉ họcaezA thêm vài năm, khiyID2 nào thấy chắcHJcF ăn rồi hẵngCeAh đi thi có phảiOjzX hơn không."

"Nghe nóiCkI2 đi thi HuyệnFv2k một chuyến riêng tiền5BIF bảo lãnhwfLQ đã mất đứt9FWb haiEmNd lượng bạc rồi, cộng thêmBh41 các khoản chi tiêu khác, ít1Kzx nhấtE3G2 cũng phải tốn ba bốn lượng bạc. Thế thì lên tận phủ thành chẳng phảiPOFf tốn gấp mấy lầnohEP hay sao?eJlt ChúegpO Ba lúc chia gia tàiFn0q cũng chẳng đượcOJEh chia bao nhiêu tiền, chắc chuyến nàyNXQ2 tiêu sạch bách cả vốn liếng rồi cũng nên."0zcp

"Dù0GFH sao tuổi đời cònyloq trẻ, mới đứng rawaP2 làm chủ gia đình nên chưa biết lo toan,iNP6 némy2jZ tiền qua cửa sổ chẳng thấy sủi92ST tăm gìMFRo cả."

CácZYE4 bà các thím xung quanh bắt đầu xì xàoTQWr bàn tán rôm rả.

Nghĩ đến việc8tow gia tài tích cóp4Fbl trong nhà bịVbin vơi cạn, trong lòngdhSY Liễu thị cũng bắt đầu thấy bấtnfxi an, loFFXF lắng khôn2TjA nguôi. Bất kểdTN2 Trần Nghiên chuyếnZjag này có đỗgD5O Phủ thí hay không, thì sau này vẫnNvru phảiYD4F tiếpbNUj tục đi thiayim nữa,YNUh vậyyZq4 thìcH0L tiền bạc biết lấy từ đâu ra bâykfPg giờ?

Nghĩpijw đến đó, tâm trạngl8qF bà bỗng trở nên hoang mang vô cùng.

Trâu thị nhìn thấy vẻ mặt lofrGU lắng của Liễu thị thì trongSPoR lòng cảm thấy vô cùng hả hê, sảng khoái.

Suốt hai tháng qua, cuối cùng mụ ta cũng0RKd thắng thếTzUY được Liễu thị một lần.

Trâu thị cấtt1el giọngUjsZ đắc thắng, không giấuO7rn nổi9cDm sự tự mãn: "Người ta cứ nghĩ làm anh làm chịPyIj như chúngUevU tôi đây khắtv6tP khe đày đọa, ăn không nozcyX mặc không ấm4UId nên mới nằng nặc đòi phân gia ra ở riêng. Đâu cóVM3Y biết rằng muốn sốngJMYv qua ngàyARIO thìrcmc phải biết chắtrX3S bóp từngQAi2 hạt gạo nơi kẽzBOu răng thìQv1M mới tích lũysuKC được chútEWix vốn liếng trong nhà. Người ta raIZB1 ở riêng xongwRFf ngày57SU nào cũng ăn cơm trắngTeEE no nê, dămDEDZ bữa nửa tháng lạiw5eV cóg7ab thịt ăn, cuộc sống trước mắt thì sướng thật đấy, nhưng chẳng biết nhìn xa trông rộngxmSQ lo cho tương laiETSa sauI6ul này."

ĐâyUb06 cũng chính là điều khiếnjPQY TrâuS0NO thị ấm ức bấy lâu nay.mZAK

Ngàys4B6 trước khi còn ởJJ7i chung một mái nhà, đại phòng được ăn cơmCSxj trắng,yBM5 ăn thịt cá đàng hoàng, cònsrHo tam phòng chỉ được húp cháo loãng, thịt cá thìTabS đừng hòng mơ tới.

Thế nhưng từ sauNXjX khi phân gia,Eus1 tình thế giữa hai nhàLUbJ lại đảo ngược hoànBRJu toàn.

ĐạiWEZ7 phòngRm97 ngày nào cũng phải húp cháoJ7UZ rau cầm hơi, một quả trứng gà cũng khôngozzr dámlTHQ ăn, nói gì đến chuyện ăn thịt.

Trong khi đó tam phòng ngàyAClL ba bữa đều ăn cơm gạo trắng tinh, mỗi khi Trần Nghiên đượcqyWL nghỉ học vềxiM7 nhà là Liễu thị nhất địnhr4VK phải mổ gà hầm canh tẩm bổ,kFg8 trứng gà trong chuồng ănOkuy không ngớt, thỉnhwgqL thoảng lại mua thịt0aUz vềJLi7 khoYbk9 tộ cho con ăn.

Thằng nhóc Trần Nghiên kia tuy chưa đầy mười tuổi mà3WZ2 vóc dáng đãKeWx cao lớn gầneYvD bằng thằng Trần Xuyênds43 sắp tròn mười bavBya tuổi nhà mụ rồi.

Nghe nhữngL5qs lời Trâu thị nói, ánh mắtn2OE của những người dân trong làngDDJ6 nhìn về phía8jIY Liễu thị bỗng cóVMkO phần khang khác.

Mấy bà lão lớn tuổi trong làng bắt đầu lên tiếng dạyeEiH bảoZtsL Liễu thị: "Các cụ xưaW238 đã dạy rồi, bớt ăntwsq thì có ăn, bớt mặc7ezD thì có mặc, cuộc sống là do mình tằn tiện chắt bóp mà nên.EwND Vợ chú Ba chớ có đem hết vốn liếngGnUz trong nhà ra mà phung phí sạch đấy nhé."

"Gia đình này chia hộ raZ9TR ởb8i8 riêng vẫn còn sớm quá..."

"Chẳng biết tính toán làm ăn gì cả."

Mọi người mồmv9qp nămgLB0 miệng mườiZeOE thiJb2E nhauiMAo bànmL5o tán, sắcLEw6 mặt6vwR LiễuOQFR thị dầnkJAj dần trắng3AK3 bệchut3W ra vì ngượng ngùng và tủiJ99q thân.

Giữa một mớjWFx âm thanh quở tráchEd0v chê bai ấy, bỗng nhiên có mộttLcY giọng nóiHUxh trẻ con trongNEsQ trẻo, non nớt vang lên: "Các bà các thímAcLG không cần1Jij phải nhọc lòng loGN4j lắng đâuCKG6 ạ, bản thân cháu tự mình kiếm ra tiền được."

Những8TX9 tiếngrK8u ồn ào cãi vãc41o bỗng chốc imdAXo bặt như bị58v4 ai cắt đứt, mọi người đồng loạt quay ngoắt đầu lại nhìn, liềnv54x thấy Trần Nghiên8tS5 trong bộ áo dài vảik9u1 thô màu xám troK7IE đang thong thảMqeY rảo bước đi về phía này.