Chương 58

Ở triều đại Đại Lương, thanhsW36 danhFStZ của người đọc sách vôMmdM cùngYzzM quanJSg7 trọng, một khi bị vấy bẩnjyOz thì cả đời này coiosrN như hết đường tiến thân chốn khoa cử.

Vương tripH4Z phủ nghĩ lạiWFDH việc ban đầu Trần Nghiên chỉ áp giải ả Noãn Yên lên quanDmvm tốUpdF cáoZzOy tội vu khống, còn chuyện dính líu đến nhà họ Cao hoàn toàn là doRbFk ả Noãn Yên tự miệngL87O khai ra, có lẽnK31 trướcsUWi đóS4tN đứaX6Yr nhỏ này thực sự khôngVB1b hềpQzl hay biết gì.

Vẻ mặt Vương tri phủ dần hòa hoãn trở lại, ônbYrj tồnEVj6 nói: "Đã nhưz5Pj vậy,dXX4 hãy vềhUAR chuẩn bịI3kP cho thật tốt kỳ Viện thíTzvb sắp tới. Nếu kỳdNVM Viện thí lần này confo77 có thể thi đỗ, con sẽ5kZs chính thứcT3lX trở thành Sinh viên, bản quanytNZ có thể giúpnUKG con một suất vào16AR thẳng Phủ học để đọcgWq7 sách."

Theo quy chế,l7OY sau khi thi đỗ Sinh viênr5e2 thì phảiOn4D vào học1uBN tại các trường quan lập.ZRfT Những người4AWi có thứ hạngf6nQ cao trong kỳ Viện thídy2s sẽ được tuyển vào Phủ học, còn những người xếp thứ hạngbD5m thấp hơnaB1v thì vàoiYbV Huyện học.

Lời hứaxs4H hẹn này của Vương tri phủ đồng nghĩa với việc bất kể kết quả Viện thí của Trần Nghiên ra sao, chỉ cần đỗ Tú tài là cậu chắc chắn sẽ cóymhU một suất bước chân vào Phủ học.

Đây quả thực là sự ưu ái, nâng đỡ0feA vô cùngiYJC to lớnEirw dành3JJB cho Trần Nghiên.

CácywkO vị phugxnT tử giảng dạy tại Phủ học đều là bậc Cử nhân, thậm chíuEBa có cả Tiến sĩ xuấtDyaV thân, trong khi ở Huyệnalaf học phần lớn chỉtPrX là các vị Lẫm sinh,knrs trình độ học vấn0js7 giữa haigU50 nơi quảKZLN thực không thể nào so sánh được.

Không chỉz9jX có đội ngũ phu tử giỏi, kho tàng sách2KHs vở lưu trữ ở Phủ học cũng phong phú vượt trộiWVgl hơnURbt Huyện học rấtvIO0 nhiều lần.

Khoa cử của Đại Lương tuy thi chủtmpo yếu về TứAOZ4 Thư Ngũ Kinh,tpKB nhưng sĩ tử không thể nào chỉxKT5 cắmlL9D đầu đọc mỗi Tứ Thư NgũILbN Kinh. MuốnEKZH bài văn của mình cóRc0e chiềuh4kG sâu và lậpg0rp luận sắc bén, bắt buộc phải đọcCwr6 rộng hiểu nhiều,UoxF các loại điểnLjvy tích điển cố lịch sử phải nắm vững trong lòng bànJ8O8 tay.

Đọc sách, đọcWZTM sách, nếuPHkW lượng sáchuIAJ đọcXxj8 vào khôngmysq đủ nhiều thì tài năng văn chương lấy đâu ra mà phát tiết?

Con emZhpZ nhà nông làmwrDH sao có đủ tiền bạc để mua ngần ấy sách quý, chỉ có5JTZ con đườngOWy5 bướcJv7x chân vàoogWx trường quan lập thì mớiplt7 có cơ hộiA77i tiếp cận với kho tàng sách đồ sộL9Jq ấy.

Kẻ không quyền khôngWuFB thế bắt buộc phải thi đỗ Sinh viên mới được vào trường quan lập, mà trước khi thành Sinh viênMo7D lại phải vượt qua ba cửa ải thiCZss tuyển cấpEQR7 cơ sở. Ba cửa ải gian2KJm nani9QH này đã đủ sức chặn đứng bước chân của tuyệt đại đa số con em nhà nông nghèo khó.

Muốnq9n8 lấyvSSW sức của một cá nhân đơn độc để chốngGnoO lại bềpyCz dàyjSZ8 tích lũy0bks cả trăm năm của cácZfiz danh gia vọng09uq tộc,Go9U đó phải là bậc kỳ tài xuất chúng kinh thiênDmaJ động địa đến nhường nào.

Vương tri phủ hứa hẹn cho TrầnoGRC Nghiên vào Phủ học, chính làoHgy trao tặng cho cậu một nguồn tài nguyên học tập vô cùngOsff quýLg9V giá.

Trần Nghiên nghe xong chẳng khác nào được tiêmQUCN một liều thuốc bổ đầy phấn chấn.

Sau sự2EVb việc ầm ĩ ngày hôm nay,HREd nhà họ CaoBrgC bắt70LJ buộc phải thu mình ẩn nhẫn, trong một thời gian ngắn chắc chắn sẽ khôngq3AW dám manh động ra tay với cậu nữa, cậuL8HB hoàn toàn có thể yên tâm dốcnMCq sức dùi màiqqlp kinh sử.

Thế nhưng1Y6g cứ mỗi lần4SV7 nghĩ đến túi tiền rỗng tuếch của mình, trong lòng Trần NghiênjkQ1 lại thấyNRXg lạnh ngắt như ngâm trong nước đá.IET8

Chi phí cho9B31 kỳLckd Phủ thí lần này quá đỗi tốn kém, mà kỳ Viện thí sắp tới16yO chắc chắn chi phí cũng chẳng hề kém cạnh chút nào. Chuyến này trở về nhà, cậu phảik96w tranh thủ dốc sức kiếm tiền mới được.Bbkv

Ngày thứ hai sau khi phát án,bYCj thầybRck trò Trần Nghiên liền trả phòng trọ, vội vã lên đường trở về làng.

Lúc này đã quaOI0q mùa vụ gặtaXwW hái06dA bận rộn nhất, người dân làng Trần Gia Vịnh cuốicRLP cùngYAyY cũng có được những ngày nông86Vr nhàn thảnhcBEB thơi. Năm ba bà thím túm năm tụm baBgCq ngồiGEv1 lại với nhau, vừaOLOS thoănNYLf thoắt "đập vỏ gai"DmWd vừaOACC rôm rả bàn tánmlXD chuyện đông chuyện tây trong làng.

Làng Trần Gia Vịnh trồng3pL5 chủ yếu là cây gai dệt vải, mỗi năm có thểu9Bz thu hoạch từ ba đếnnY4Y bốn9oXo đợt,7Evl và đợt này là vụ thu hoạch gai đầu tiênJG09 trong năm.

Cây gaizji8 sauc6yP khi cắtbWis về phải kịpoxSC thời lột vỏ.393D Việc bóc lớp vỏ ngoài ra khỏi thân cây gai đòi hỏiw7hL sự tỉ mỉyH4j và kiên nhẫn vô cùng, công việc này phầnwWnC lớnBaGc đềuo8h9 do đàn bà vàiYjb người già trong nhàaaLr đảm6ypp nhận.

Sau khi lộtHBW2 vỏ xong, người ta phải đem0wtw ngâm vàovC42 nước một thời gian, rồi dùng conKXu7 dao trehpLs chuyên dụng cạo sạch lớp vỏus88 xanh và tạp chất bám bên ngoài để lấyvb0L lớphWz5 sợi trắngzBY8 tinhUmJJ bên trong.

Triều đình Đạii0Hp LươngVDlf ngoài việcNGqx thu thuế lương thực thì49Ue hàng năm cònumll bắt buộc phải8stt nộpxtEf thêm sợi gai.bO9s Nếu sơ chếzhIH khôngmM2L đạt8BKi chuẩn, quan phủ sẽ thẳng4V8u thừngstkv từ chối không nhận, khi đó bắt buộcOV0R phải bỏAzhO tiền túi ra để đềnmqXv bù.

Nhà nông nghèouM3p khó quanh năm gom góp từng đồng xu bẻv3Vp đôi,oGZJ làm sao nỡ móc tiền bạc ra đền bù, bởicD22 vậyNfMB đám đàn bà con gái khi8Dc2 làm việc đềucyNh vô cùng cẩn thận và tỉ mỉ.

Lúc này, đề tàiKPTd nóng hổivPZl nhất trong làng chính là việcnz8U Trần Nghiên6rRR đi thiwwDv PhủIYHY thí.Hz1s

HòaJgGj cùng tiếngOHf9 đập vỏK3tn gaidJLH lách cách giòn giã, có người mỉmNtw1 cười trêu Liễu thị: "Thím Ba đúng là có phúc lớniWCM thật đấy,U2Xe sinh ran6Oa được thằng con traiBjsw sáng dạ, học hành giỏi giang đến thế."

Lập tức có người phụ họa theo: "Biết baovTiF nhiêu người dùi mài kinh sử cả đờiRV1M mà thi mãi chẳngN6MP qua nổi kỳ Huyện thí,whvp thằng bé nhà thím mới chín tuổi đầu đã đỗ Huyện thí rồi, thậtteR0 làZnCO giỏi giang hết phầnHu6P thiên hạ. Chuyến này mà đỗ luôn cả Phủ thí nữa thì chính thức thành ĐồngAhyS sinh rồi, lúcXD6d ấyK1e3 thì khácFlaV hẳn cái lũ chân lấm tay bùn0YtB chúng ta rồi đấytg36 nhé."

LiễuGQup thị trong lòng vui nhưXR57 mở cờ, nhưng ngoài miệngDGJ7 vẫn khiêm tốn đáp: "Kỳ Phủ thí khó khăn lắm, đâu phảid3i2 dễ thi đỗ như thế đâus9xS các1WL6 thím, thằng Nghiên nhà tôi chuyến này điXTGW cũng chỉ là để cọ xát thửR3Yu sức xem sao thôi."

Trâu5Gua thị ngồi gần đó liền13S9 cất giọng the thé đầy mỉarBf0 mai: "Thi Huyện chỉ xếp hạng0xhX chót bét mới đỗ vớt, còn kỳYEDk Phủ thí biết bao nhiêuNhyp người đỗ Huyện thí từSySl khắp nơiAGAY đổ về tranh tài, thằngCCHv Nghiên làm sao màOWcD đỗ nổi chứ? Cả6zVk cáiYWq5 làng Trần Gia Vịnh này bao nămRgHv quaBGrb có kiếm nổi mộtAn5Z mống ĐồngTT1b sinhwqIS nào đâu, nó mới đi học được mấy năm mà đòi đỗ."

Liễu thị nghe câu nói chói tai ấy thì trong lòng bựcHQmy bội8gD0 không chịu nổi,wgQP liền đốpuyfX chátmJKk lại ngay:oYxl "Đỗ hạng chót thìKcBJ cũngmeRr là thi đỗ đàng hoàng!"

Vế sau "còn hơn con traizRvD nhà chị muốnOoCK đỗ hạng chót mà nằm mơhN9w cũngsXJr không đỗ nổi" tuyhvKu Liễu thị không nóis3yX toẹt ra miệng, nhưng ánh mắttxaE của tất cả những người đang ngồi đập gai xung quanh đều đồng loạt đổheHH dồn về phía Trâu thị.

ChuyệnmO8Z đích83Hd tôn Trần Thanh Vi của đại phòng nhà9KxY họhstc Trần học hành hơn mười năm trời, điKjMr thi Huyện2Ebh hai lần đềujSTV trượt vỏ chuối thì cả cái làng này ai màPHSv chẳng biếtlAWl rõ mười mươi.

Ánh mắt ấy của mọi người đã hoàn toàn chọc giậni2zQ TrâuGv0F thị.

MấytYoQ tháng93Dw trước, vìoUPY chuyệnp1Wy tam phòng thi đỗXBXJ Huyện thí nở mày nở mặt,S0Tl mụ ta chỉ có thể ngậm đắng nuốt cay trong lòng mà chửi thầm tam phòng chó ngáp phảiQwyH ruồi.

Nhịn nhục suốtvvBL gần hai tháng trời, TrâuNQ0A thị cuốiEWjX cùng cũng4xMw không nhịn nổi nữa, liền lên tiếng châmmhBW chọc mỉa mai.IqiF Nào ngờ Liễu thị lại dám đâm thẳng vào nỗi đau sâu kín nhấttc22 củaJ6IR mụ, khiến mụ ta chẳng thèm kiêngZrJ7 nể gì nữa mà gào lên: "Không đỗ được Phủ thí9x5o thì sang năm lại phảiITsP thi lại từ đầu từ kỳ HuyệnrdeK thí, đếnA17j lúc đó aiiBzt đỗqDu8 ai trượt còn chưaz1MP biết chừng đâu!"

Mụ ta liếc xéopbfv nhìn Liễu thị,Ozma cười khẩy đầy cayYyl8 độc: "Đi thi Phủ tốn kém hơn thi Huyện nhiều lắm,wGJs gia tài của thímPZ33 Ba chắc bịASgQ vét sạch sànhydSK sanhhLKu rồi chứ gì?Bvp7 Sau này có muốn đi thi tiếp e làr5Qj cũng chẳng còn tiền màSrTs đi nữa đâu.6abh Thím đừng cóiRNq vội mừngLwmP thầm,meJP cái ngữpkcS chân lấmmHvq tayvmhe bùn cắm mặt vào đất muônk6TL đời cũng không gánhgjEI nổi mộtBV8h người ăn học khoa cử đâu!"

Giọng điệu khinh miệt trong lời nói củaUEmi mụ ta chẳng buồn56wH chee30D giấu chút nào.IdQ2

Con trai của đại phòng tuy học0AbV hành chưa đỗ đạt1UiN thành tài, nhưng Trần Đắc Phúc hàng thángArs5 đều có tiền côngbv1T ổn địnhhEHG mang về,QfQ8 bản thân Trâu thị cũng biết thêu thùacFiL kiếm thêm đồng ra đồng vào.Pg8G

Chỉ có điều từ khi không còn tam phòng càyRnzH cấy ruộng nương gánh vác việc đồng áng cho nữa, đại phòng giờ đây cũng phải cắn răng tự mình8c2n lội xuống ruộng làm lụng.

Mấy luống gai này chính là do Trâu thịXxKi tự tay trồng. Trần Đắc9Fcb Phúc suốt ngày phảiQAaV đifbXi làm công trên trấn, việc đồng áng chẳngRNFm thể ngó ngàng tới, chỉ dựa vào một ngườiiHhZ đàn bà như Trâu thịocDz thì vô cùng vấtGuSW vả, mùa mànge0LQ xơwICS xác, kém cỏi hơn hẳn so với những1ZSk nhà khác trong làng.

Sản lượng thu hoạch gai của đại phòng thậm chí còn chưa bằng một nửaAx63 củanen3 người ta.wkjQ

Trâu8hHr thị hơn mười nămKRxm qua chưa từngEAtJ phải đụng taym179 vào việc nặng nhọc, sau khi phân giaSBG1 mọi việc trong ngoài đều đổ dồn lên vai mụ, chỉ0v0k trong vòngFAha ba năm ngắnIsgT ngủi mà nhìn mụ già sọm đi cả chục tuổi.

Mỗi lần nghĩmia8 đếnu83Z chuyện phân gia năm xưa, mụiJUi ta lại hận thấu xương Trần NghiênWFDg và tamXnr5 phòng,FGiV càng không thể chịuImXF nổi cảnhCknI nhìn thấy tam phòng sống sung sướng vẻSYC9 vang. Lúc này điều duy31dv nhất mụjjng có thể đemhoer ra khoe khoang chính làFBUD tiền công hàng thángRrwO của Trần Đắc Phúc và số tiền mụ0BSB kiếm được từOKeN việc thêu thùa.mjWA

Người làmzwWa nôngwobV kiếm được đồng tiền vô cùng gian nan, nên ai nấy đều thầm ngưỡng mộnrXh việc Trần7d9B Đắc Phúc hàng tháng có tiền côngc8Mc mang về.

Nghĩ đếnciJC việc ngay cả gia cảnh như đạiOeEL phòngqCaO mà còn phải bán ruộng mới gồngqdTy gánhUhyJ nổiq7DC choI9el con2B9o ăn học thiNTAq cử, thì hai vợ chồngbQnJ tam phòng làm sao có đủ sức nuôi nổiJvjJ Trần Nghiên ăn học đường dài?

CóKh5l bà thímkT9W thở dài lênStGS tiếng:y8Hw "ChúU53T Ba cũng3bvK chẳng chịu tính toánOJHo cho kỹ,fhi2 lên tận phủ3maL thành ăn ở tốn kém biết bao nhiêu,7lKk cái gì màhu0s chẳng phải dùng đến tiền. ĐãprEU biếtHXfg thiCNRw khôngFIAS đỗ thìNli0 điLYBA làmHMx3 gì cho phí của, cứ ởsqIU nhàD1le chăm chỉ học thêm vàiA6dV năm, khi nào thấy0Ykk chắc ăn rồii6f0 hẵngviuy đi thi có phảipa12 hơnOB9I không."

"Nghe nói đi thiC1Qo HuyệnfC8z một chuyến riêngAXBo tiền bảo5xYY lãnh đã mất đứt hai lượng bạcU1sp rồi, cộng thêm các khoản chi tiêu khác, ítuGS6 nhất cũngQYp7 phải1eol tốn ba bốn lượng bạc. Thế thì lên tận phủ thành chẳngr67l phải tốn gấp mấy lầnDr3C haykcOn sao? Chú Ba lúc chia giapefo tài cũng chẳng được chia bao nhiêuLe9W tiền, chắc chuyến nàyECLc tiêu sạch bách cả vốn liếng rồiPyGa cũng nên."

"DùVUDw sao tuổi đời còn trẻ, mới đứng ra làm chủ gia đình nên chưa biết louHII toan, ném tiềnsADX qua cửa sổ chẳng thấy sủi tăm gì cả."

Các bà các thím xung quanhDZQ0 bắt đầu xìpCM6 xào bànxaHq tán rôm rả.

Nghĩ đến việc gia tài tích cóp trong6epL nhà bị vơi cạn, trong lòng Liễu thị cũng bắt đầuoJhL thấy bất an, lo lắng khôn nguôi. Bất kể Trần Nghiên chuyến nàyVCDC córDQC đỗaV93 Phủ thítnRg hayWIJ5 không, thì sau này vẫn phải tiếp tục đi thi nữa, vậy thì tiền bạc biết lấy từ9EY2 đâubW5y ra bây giờ?

Nghĩ đến đó, tâm trạng bà bỗngODFy trở nên hoangLj2J mang vô cùng.

Trâu thị nhìn thấy vẻueVB mặt lo lắng của Liễu thị thì4QpA trong lòng cảmPjzc thấyIsq3 vô cùng hả hê,ThoT sảng khoái.

Suốt hai578y thángpZWp qua, cuối cùng mụ tat315 cũngflfI thắng thếIXRh được Liễu thị một lần.

Trâu thị cất giọng đắc thắng,pakv khôngTUei giấu nổi sự tự mãn: "Người ta cứ nghĩ làmeZLa anh làmQTfr chị như chúngH4Co tôi đây khắt khe đày đọa, ăn không no mặc không ấm nên mới nằng nặc đòi phân gia ra ở riêng. Đâu cójKAh biết rằng muốn sống6gQ5 qua ngày thì phải biết chắtvfkA bóp từngSAnh hạt0inA gạo nơi kẽ răngxTIC thì mới tích9THU lũyWTka được chút vốn liếng trong nhà. NgườiMvO5 ta ra ở riêngGHDD xong ngày nào cũng7ehf ăn cơm7ysL trắng no nê, dăm bữakmRr nửa tháng lại có1ozO thịt ăn,YfW0 cuộc sống trước mắt thì sướng thật đấy, nhưng chẳng biết nhìnjxqR xa trông rộng lo choEooe tương lai saut2ha này."

Đây cũngJtLv chính9YwH là điều khiến Trâu thị ấm ức bấy lâu nay.

NgàyK0pH trước khi còn ở chung mộtKAvG mái nhà, đại phòng được ăn cơm trắng, ăn thịt cá đàng hoàng, cònPzKD tam phòngXAc5 chỉ được húp cháo loãng, thịt cá thìnyCJ đừng hòng mơ tới.

Thế nhưng từ sau khi phân gia, tình thế giữa hai nhàyiZB lại đảo ngượcWEsq hoànKhfo toàn.

Đại phòng ngày nào cũng phải húp cháo rauqj0f cầm hơi, một quả trứng gà cũngSIb5 không dámjUjw ăn, nói gì đến chuyệnuMHS ăn thịt.

Trong khi2a7h đó tam phòng ngày ba bữa đều ăn cơm gạo trắng tinh,4RgC mỗi khi Trần Nghiên được nghỉ học về nhà4mk7 là Liễu9nN1 thị nhất định phải mổ gà hầm canh tẩm bổ, trứng gà trong chuồng ănNcnI không ngớt, thỉnhK9vn thoảng lạiaY4A mua thịtnbRl về kho tộ cho con ăn.

Thằng nhóc Trần Nghiên kia tuy chưa đầy mười tuổi mà vóc dáng đã cao lớn gần bằng thằng TrầnUs14 XuyênmNeT sắpqJsD tròn mười baldg2 tuổi nhàTlBX mụ rồi.

Nghe những lời Trâu thị nói, ánhlYSS mắtgO8U của những người dânL8lH trong lànggPPW nhìnuXZk vềyn1g phía Liễu thị bỗng có phần khangcXmQ khác.

Mấy4t1r bà lão lớn tuổit8aV trong làng bắt đầu lên tiếng dạy bảo Liễum3NZ thị: "Các cụ xưa đã dạy rồi, bớt ăn thìb6Tg cómZkO ăn, bớt mặcaoqg thìP3Q5 cóGh3k mặc,hlAW cuộc1M4G sống là doBhdb mìnhnrq0 tằn tiện chắt bópu9D3 mà nên. Vợ chú BaY3Cv chớ7TKw có đem8wNq hết vốniMgr liếng trong nhà ra mà phung phímukO sạch đấy nhé."

"Gia đình này chia hộ ra ở riêng vẫn còn sớm quá..."

"Chẳng biết tính toánqQiz làm ăn gì cả."k7V0

Mọi người mồm năm miệng mười thi nhau bàn tán, sắc mặt Liễu thịw4Q5 dần dần trắng bệch ra vì ngượng ngùng và tủi thân.

Giữa một mớ âm thanh quở trách chêY0NH baivN22 ấy, bỗngfEeu nhiên cóapRD một giọng nóiYFm1 trẻztko con trong trẻo, non nớt vang lên: "Các bà các thímrRO0 khôngdvtn cần phải nhọc5SbK lòng lo lắng đâuFDhC ạ, bản thân cháuQotN tự mìnhNFKZ kiếm ra tiền được."

Những tiếng5CVi ồn ào cãi vã bỗngLIsU chốc im bặt như bị ai cắt đứt, mọi người đồng loạt quay ngoắt đầu lạiNO4i nhìn, liền thấy Trần Nghiên trong bộ áo dài vải thô màu xám tro đang thong thả rảoFaiO bướch43m điJQdF về phíaclwS này.