Chương 58

Ở triều đạiWzi0 ĐạiciwI Lương, thanh danhv7uv của người đọc sách vô cùng quan trọng, một khi bị vấy bẩn thì cả đời này coi như hết đường tiến thân chốnAI5e khoaxZJH cử.

Vương tri phủtbye nghĩ lại việc ban đầu Trần Nghiên chỉ áp giải ảULaF NoãnJqnj YênH9Ns lênwF7O quan tố cáo tộiqg0E vu khống, còn chuyện dính líu2Ftc đến nhàphRJ họ Cao hoàn toàn là do ả NoãnWB3h Yên tự miệng khai ra, có lẽ trước đóUSBG đứa nhỏ này thực sự không hề hay biết gì.

Vẻ777m mặt Vương tri phủ dần31p8 hòa hoãn1NTF trở lại, ôn tồn nói: "Đã như vậy, hãy về chuẩn bịhQnt cho thật tốt kỳ Viện thí sắpJGOf tới. Nếu kỳ Viện thí lần này con có thể thi9daK đỗ, conVKQD sẽ chínhgMpW thức trởWPHj thànhLX0r Sinh viên, bản quanqJQz cóQaZj thể giúp conccJk một suất vào thẳng Phủ học để đọc sách."EQbo

Theo quy chế, sau1SvU khi thi đỗKwSH Sinh viên thì phải vào học tạiwnkn các trường quan lập.u5Xq Những ngườiivx1 có thứ hạnge6yX caohZMS trong kỳ Viện thíc7Br sẽ đượcjp7i tuyển vào Phủ1uqV học, còn những ngườiXcCh xếp thứ hạng thấp hơn thì vàozaIF Huyện học.

Lời hứa hẹn này của Vương tri phủ đồng nghĩa với việcr7jk bất kểM95Y kết quả Viện thí của Trần Nghiên raDq1q sao, chỉ cần đỗ Tú tài là cậupuox chắc chắn sẽ có9qde một suất bước chân vào Phủ học.

Đây quả thựcU404 làopze sự ưu ái, nângRJWK đỡ vôttCc cùng tos8zK lớn dành cho Trần Nghiên.

CácIIVs vị phu tử giảng dạy tại Phủ học đều là bậcazjV Cử nhân,ikOh thậm chí có cảfgVQ Tiến sĩ xuất thân,6i2c trong khi ở Huyện học3WKi phần lớn chỉ là4rEM các vị Lẫm sinh, trình độEyOz học vấn giữa6YDF hai nơi quảwf3o thực không thể nào so sánh được.ZMee

Không chỉwhr2 có độiru0o ngũ phu tử giỏi,cSFF kho tàng sách vở lưuTIoG trữ ởdLKz Phủ học7e06 cũng phongaog8 phú vượt trộivQKa hơn Huyện học rất nhiều lần.

Khoa cử của Đại Lương tuy thi chủ yếu về Tứ ThưxyDB NgũFWKh Kinh,1NM4 nhưng sĩ tửgOVr không thểCYC5 nào chỉ cắm đầu đọc mỗi Tứ Thư Ngũ Kinh. MuốnJwhk bàiHSYH văn của mìnhqyyh có chiều sâu và lập luận sắc bén, bắt buộc phảiqFpi đọc rộng hiểu nhiều, các loại điển tích điển cố lịch sử phải nắm3ZGm vững trong lòng bànJNw5 tay.

ĐọcF6IY sách, đọc4ELI sách,Phqh nếu lượng sách đọc vào khôngeK1K đủbZiK nhiều thì tài năng vănsp3N chương lấy đâu rawd0W mà phát tiết?jgrp

ConuMVb em nhà nông làm sao có đủ tiền bạc để mua ngầnL5gl ấy sách quý, chỉ2k6p có con đường bước chân vào trường quanQnSv lập thì mới có cơZzvA hội tiếpi3EX cận vớiI2RS kho tàng sách đồu1Vi sộ ấy.

Kẻ không quyền khôngMzAb thế bắt buộc phải thiZhaJ đỗ Sinh viên mới được vàoMN2r trường quanvk7x lập,xHCV mà trước khi thành SinhtTHB viênT0fn lại phải2Y48 vượt quaP1d9 ba cửa ải thi tuyển cấprKPZ cơ sở. Ba cửa ải gian nanNQxx này đã đủ sức chặn đứng bước chân7ajz củaXNqf tuyệt đại đa số con em nhà nông nghèo khó.

Muốn lấy sứcw065 của một cá nhân đơn độc để chống lại bềobPs dày tíchQdGa lũy cảt08y trăm năm củauXXP các1bpa danh gia vọng tộc, đó phải là bậc kỳ tài xuất chúng kinh thiên động địa đến nhường nào.Ktw6

Vương tri phủ hứa hẹn cho Trần Nghiên vào Phủ học, chính là trao tặngzxGq choEtyh cậuKTFS một nguồnVUza tàikbF2 nguyên học tập vô cùng quý giá.IrEK

TrầnT69x Nghiên nghe xong chẳng2Zf0 khác nào đượczPLS tiêm một liềualSe thuốc bổ đầy phấn chấn.

Sau sự việc ầm ĩ ngày hôm nay, nhà họ Cao bắt buộc phải thu mình ẩn nhẫn,ca91 trongaGTf một thời gianbxTh ngắncIwR chắc chắnkAc7 sẽ không7Psu dámVobG manh động ra tay với cậu nữa, cậuyUGd hoàn toàn có thể yên tâm dốc sứcOfVy dùi mài kinh sử.

Thế nhưng cứ mỗi lần9VqX nghĩ đếnwQ6P túifp4r tiền rỗng tuếch của mình, trong lòng Trần Nghiên lại thấy lạnh ngắt như ngâm trongZgXg nước đá.2XHI

Chi phí cho kỳ Phủ thí lần này quá đỗi tốn kém, mà kỳ Viện thí sắpKT5l tới chắc chắn chi phí cũng2zbW chẳngd4kn hề kémomOU cạnhlf3j chút nào.ncYO Chuyến nàyxGvX trở về nhà, cậu phải tranh thủxFYV dốc sức kiếm tiềnje29 mới được.

Ngày thứHZ0p hai sau khi phát án, thầy trò Trần Nghiên liền trả phòng trọ, vộiSyvk vã lên đường trở về làng.

Lúc nàyMZWm đã qua mùa vụ gặt hái bậnKqIm rộn nhất, người dân làng Trần Gia VịnhKgWd cuối cùng cũng cóPF8i được những ngày nông nhànPZEd thảnh thơi. Năm ba bà thím túm năm tụm ba ngồi lạipian với nhau,WPMB vừa thoăn thoắt "đập vỏuSsG gai" vừa rôm rả bàn tán chuyệnOmwX đông chuyện tây trong làng.

Làng Trần Gia Vịnh trồng chủIPNu yếuZIl0 là cây gai dệt vải, mỗi nămS8Pb cóevCW thể7xzw thu hoạch từ ba đến0EGA bốn đợt, và đợtwFNN này là vụ thu hoạch gai đầu tiên trong năm.

Cây gai sau khi cắt về phải kịpGE7f thời lột vỏ. ViệcXuFi bócpzKu lớp vỏ ngoài raplqG khỏi thân cây gai đòi hỏiMAdS sự tỉ mỉ vàfcjz kiên nhẫn vô cùng, công việc này phần lớnCAjO đềuQUnz do đàn bà và người già trong nhà đảm nhận.

SaudNoS khi lộtnfXe vỏ xong, người ta phải đem ngâm0Blp vào nước một thời gian,iY7C rồi dùng con dao tre chuyên dụng cạoNlgq sạch lớp vỏoD8u xanh vàsboB tạp chất bám bên ngoài để lấy lớp sợi trắngHSIE tinh bên trong.

Triều đình Đại Lương ngoài việc thu thuế lương thực thì hàngkJlY năm cònxoOZ bắt buộc phải nộp thêmAhji sợimAtL gai. NếutC0h sơ chế khôngcJp7 đạt chuẩn, quan phủ sẽ thẳng thừng từ chối khôngTexJ nhận, khi đó bắt buộc phải1oYq bỏ tiền túi ra để đền bù.

Nhà nông nghèo khó quanh nămGoHf gomMD8E góp từng đồng xu bẻ đôi,gbos làmwzZk sao nỡO93a móc4MKS tiền bạc ra đền bù,dJmy bởi vậy đám đàn bà con gáiDVOJ khi làm việc đều vôpMTA cùng cẩn thận và tỉ mỉ.

Lúc này, đề tài nóng hổiQUzS nhấtAHpH trongeMud lànggNFj chính là việc Trần Nghiên đi thi8iI2 Phủlv80 thí.

Hòa cùng tiếng đập vỏ gai láchRpfG cách giònobIF giã, có người mỉm cười trêu Liễu thị: "Thím Ba đúng là có7yeR phúc lớn thậtrdw3 đấy, sinh ra được thằng con trai sáng dạ,28XV học hành giỏi giang đến thế."jUka

Lập tức có người phụ họa theo: "Biết bao nhiêu người dùi mài kinh sử679F cả đời mà thi mãi chẳng qua nổi kỳ Huyện thí,oUz0 thằng bé nhà thímbote mớiL4lk chín40jI tuổi đầu đã đỗFek1 Huyện thí rồi, thật là giỏi giang hết phần thiên hạ.tcS2 Chuyến này mà đỗ luôn cả Phủ thíafK7 nữa thìxlSO chính thứcdEuO thànhiquE Đồng80QD sinh rồi, lúc ấyNw8y thì khác hẳne3jq cái lũ châng5ct lấm tay bùn chúng ta rồi đấy nhé."

Liễuxp4M thịf8Ra trong lòng vuixrY6 như mở cờ, nhưng ngoàiIe8k miệngwJIZ vẫn khiêm tốn0qAQ đáp: "Kỳ PhủJGn2 thí khó khăn lắm, đâu phải dễ thi đỗ nhưw1hl thế đâu các thím, thằng Nghiên nhà tôi chuyến này điMfuj cũng chỉbnF4 là để cọ xát thử sức xem sao thôi."

Trâu thịxo5j ngồi gần đó liền cất giọng the théNn1e đầy mỉa mai: "ThiwSlC HuyệnlUTY chỉ xếp hạng chót bét mới đỗ vớt,AjN5 còn kỳD5RL Phủ thí biếtXQtk bao nhiêu ngườiyCMy đỗ Huyện thí từ khắp nơi đổ vềOm69 tranh tài,VDDf thằng Nghiên làm sao mà đỗ nổi chứ? Cả cái làng TrầnBM1w Gia Vịnh này bao năm quaZfWV cóf2ya kiếm nổi một mống ĐồngK470 sinh nào đâu,7onY nó mớij1wQ đi học được mấy0Mv4 năm mà đòi đỗ."

Liễu thịcrvY nghe câu nói chóiLcqb tai ấy thì trong lòng bực bội không chịu nổi, liền đốp chát4jlp lại ngay:YmLd "Đỗ hạng chótaP2A thì cũng là thi đỗ đàng hoàng!"

Vế saupYt5 "còn hơn con trai nhà chị muốn đỗxIt1 hạng chót mà nằm mơ cũng không đỗ nổi" tuy Liễu thị không nói toẹtrAlE ra miệng,UfxK nhưng ánh mắt củaImiJ tất cả nhữngDtXi người đang ngồi đậpHKuH gai5SU8 xungKLR7 quanh7Gnn đều đồngr8wF loạt đổYJks dồn vềUyPk phía Trâu thị.

ChuyệnjXSa đích tôn59Xq TrầnrZfi Thanh Vi của đại phòng nhà họ Trần họcBfOh hành hơn46yl mười năm trời, đieTRx thi Huyện hai lần đềuLO0W trượt vỏ chuốiBW2U thì cả cái làng nàyseOs ai mà chẳng biết rõ mười5tOo mươi.

Ánh mắt ấy của mọiRhl0 người9hhH đã hoàn toànWzMu chọc8DeE giận Trâu thị.

Mấy thángUB7Z trước, vì chuyệnMuzI tamDe9N phòngg9xl thi đỗ Huyện thí nở mày nở mặt,j3bl mụ ta8Uga chỉlWhf có thểhZ2c ngậm đắng nuốt cay trong lòng mà chửi thầm tam phòng chó ngáp phải ruồi.

Nhịn93FW nhục suốt gần hai tháng trời, Trâu thị cuốisxL4 cùng cũng không nhịn nổi nữa, liền lênPGmK tiếng châmd7Y6 chọc mỉa mai.4Iaj NàoPREW ngờanu4 Liễu thị6mio lạiCr2A dámi1aX đâm thẳng vào nỗi đau sâu kín nhất của mụ, khiếnIuHt mụ ta chẳng thèm3BvU kiêngQyuS nể gì nữa mà gào lên:VqLL "KhôngVNdO đỗ được PhủHss6 thí thì sangkj4j năm lại phải thi lại từEQdW đầu từ kỳ HuyệnXvV6 thí, đếnMQcb lúc đó1D2A ai đỗ ai trượtATCJ còn chưa biết chừng đâu!"ArRt

Mụ ta liếc xéo nhìnDWZl Liễu thị, cười khẩy đầyrkHd cayrPAc độc: "Đi thi Phủ tốn kém hơnuWfQ thi Huyệnm8M0 nhiềursYG lắm, gia tài của thím Ba chắc bịLv2l vét sạch sành sanh rồi chứhXq8 gì? Sau nàygtC1 códAeW muốn đirtyg thiAUSG tiếp e là cũng chẳngsaue còn tiền mà đi nữaV3du đâu. Thím đừngvCQZ cóVbmJ vội mừngYhJi thầm, cái ngữ chân lấm tay bùn cắm mặt vàoplAf đất muônvFfO đời cũng không gánh nổi một người ăn họcsts4 khoa cửktq0 đâu!"

Giọng điệu khinhg8OD miệt trong lời nói của mụ taHLM0 chẳng buồnRmzl che giấu chút nào.

Con trai của đại phòng tuyIclG học hành chưa đỗ đạt thành tài,Yebt nhưng Trần Đắc Phúc hàng tháng đều có tiền côngcCYT ổn định mang về, bản thân Trâu thị cũng biết9swg thêu thùaTxv6 kiếm2VNx thêm đồngeWfe ra đồng vào.

ChỉhxqD có điều từhSBk khi không còn tam phòngCvOW cày cấy9Qiz ruộng nương8RwG gánh vác việcvs93 đồngKwGM ángx8XJ cho nữa,2bOc đại phòng giờ1l1i đây cũng phảiAFwg cắn răngOA5m tựPhta mình lội xuống ruộng làm lụng.

Mấy luống gaiXpKP này5ZIo chínhVZq9 là doKCua Trâu thịkj6s tự tayEsoF trồng. Trần Đắc Phúc suốt ngàyKGVT phải đi làm công trên trấn, việc đồng áng chẳng thể ngó ngàng9q4r tới, chỉ dựa5P8M vào một người đàn bà như Trâu thị thì vôYj2M cùng vất vả, mùa màng xơ xác, kém0daD cỏinQ9E hơn hẳn so với những nhà khác trong làng.

Sản lượng thu hoạch gai của đại phòngrnyQ thậm chí còn chưa bằng một nửa của người ta.GllN

Trâu thị hơn mười năm qua chưa từng phải đụngeMIW tay vào việc nặng nhọc, sauNKN4 khiRzXC phân gia mọi việc trong ngoài đều đổ dồnZPmN lên vaiDS8E mụ, chỉ trong vòng ba năm ngắnBvnA ngủi mà nhìn mụRpYj già sọm đi cả chục tuổi.

MỗitvxV lầnJxMy nghĩ đếnlQOU chuyện phân gia năm xưa,Mmh5 mụ7FiX ta lại hận thấu xương Trần Nghiên vàUPfp tam phòng, càng không thể chịu nổi cảnh nhìn thấy tam phòng sống sungFPZO sướng vẻ vang. Lúc này điều duy nhất0EIa mụfkPW có thể đem ra khoeYs9J khoang chính là tiền công hàng tháng của TrầnZcIA Đắc Phúc vàIqbv số tiền mụ kiếm được từJ2ay việcgpbk thêu thùa.OZOj

Người làm nông kiếm đượcCwYj đồng tiền vôeTlW cùng gian nan,CLT4 nên ai nấy đều thầm2XbK ngưỡng mộ việcH5UK Trần Đắcan7N PhúcRENQ hàng tháng có tiềnmk9i công mang về.

Nghĩ đến việc ngay cả gia cảnh như đại phòng màI29p còn phải bán ruộng mớip32O gồnge8MJ gánh nổi cho con ăn học thi cử, thì hai vợ chồng tam phòng làm sao có đủ sứcwqwq nuôi nổi Trần Nghiên ăn học đường dài?

Có bà thím thở dài lên tiếng: "Chú Ba cũng chẳng chịu tính toán chogqx5 kỹ, lên tận phủ thành ănqIXV ở tốn kém biết bao nhiêu, cái gì9lif mà chẳngmAql phải dùng đến tiền. Đã biếth6Gx thi không đỗ thìU99w đi làm gì choR144 phí của, cứ ở nhàO25G chăm chỉ học thêm vài năm, khir1uj nàosTI7 thấy chắchT3m ănz2Ee rồi hẵng đi5r1O thi có phải hơn không."

"Nghe nói đi thiGfqL Huyện một chuyến riêng tiền bảo lãnh đã mất đứt hai lượng bạc rồi,Oib3 cộngQ4B4 thêm cáca9pg khoản chi tiêu khác, ít nhất cũngUQyQ phải tốn ba23Ym bốnHv0G lượng bạc. Thế thì lên tậna6MY phủ thành chẳng phải tốn gấpzH4X mấy lần hay sao?lEZE Chú Ba lúc chiaUa42 gia tài cũngpdfQ chẳng được chianjAY bao nhiêu4lpY tiền, chắc chuyến2VGC này tiêu sạch bách cả vốn liếng rồi cũng nên."

"Dù sao tuổi đời99qD còn trẻ,EGRY mớimkk1 đứng raFjn0 làm chủk4Gf gia đình nên chưajHTK biết lo toan, ném tiền qua cửa sổFhUH chẳng thấy sủi tăm gì cả."

CácPMgC bà các thím xung quanh bắtpKi2 đầu xì xàoC5MP bàn tánNBMx rôm rả.LxMT

Nghĩ đến việc gia tài tích cóp trong nhà bị vơibqv4 cạn, trong lòngn0MC LiễuBbGV thị cũng bắt đầu thấyG5K6 bất an,vE49 lo0Uto lắng khôn7o4P nguôi. BấtgbgH kểwPWh Trần NghiênU1Q6 chuyến này có đỗ PhủBSVz thí hay không, thì sau này vẫn phảidEy7 tiếp tụcDQGh đirztq thi nữa, vậy thìuvs7 tiềnmKgy bạc biết lấy từ đâu ra bây8e3K giờ?

NghĩiUZo đến đó,IAUZ tâmw2vD trạng bà bỗng trở nên hoang mang vô cùng.v07Q

TrâuGA6N thị nhìnC8fZ thấy vẻ mặtvuPz lo lắng của LiễuoHAe thị thì trong lòng cảm4TmI thấy vôS2bk cùng hảmb98 hê,FPJk sảng khoái.ART2

Suốt hai tháng qua, cuốinkXt cùng mụ ta cũng thắng thếKpgU được Liễu thị một lần.

Trâu thị cất giọngOhDu đắc thắng, không giấu nổi sự tự mãn:7JC6 "Người ta cứ nghĩ làm anh làm chị như chúng tôi đây khắt khe đày đọa, ăn không no mặc không ấm nên mới nằng nặc đòihsfj phân giaYvB2 ra ở riêng. Đâue6E5 có biết rằng muốnmHER sống qua ngàyc7iT thì phải biếtUwdZ chắt bóp từngLPWM hạtVSjS gạo nơiG7mw kẽ răng thì mới tích lũy được chút vốn liếng trong nhà. NgườiDYxW ta ra ở riêng xong ngày nào cũng ănRynh cơm trắngDxkW no nê,YJhG dăm bữa nửa thángJxrw lạiSQKF có thịt ăn, cuộc sống trước mắt thì sướng thật đấy, nhưng chẳng biết nhìn xa trông rộng lo cho tương lai sauqP58 này."

Đây cũng chính là điều khiến Trâu thịrWDR ấmObZz ức bấy lâu nay.

Ngày trước khi còn ở chung một mái nhà, đại phòng được ăn cơm trắng, ăn72Ne thịtok7i cá đàng hoàng, còn tam phòngtvTh chỉqfOb được húp cháo loãng, thịt cá thì đừng hòng mơ tới.

Thế nhưng từ sau khiqQvm phânmaek gia, tình thế giữa hai nhà lại đảoNt04 ngược hoàn toàn.

Đại phòng ngày nào cũng phải húp cháo rau4tCn cầmpPse hơi, một quảoewO trứng gà cũng không dám ăn, nói gì đếnJbdX chuyện ăn thịt.

TrongqVd8 khi đó tam phòng ngày ba bữa đều ăn cơm gạo trắng tinh, mỗi khi Trần Nghiên được nghỉn5Bx học7Nq2 về nhà là LiễuCXva thị nhất địnhuAat phải mổ gàWYGu hầm canh tẩmJvwn bổ, trứng gà trong chuồngLFib ăn không ngớt, thỉnh thoảngsdex lại mua thịt vềTLJQ kho tộLqvP cho con ăn.

Thằng7qvD nhócYUc7 Trần Nghiên kia tuy chưa đầy mười tuổi màszPL vóc dáng đã cao lớn gầnOhZ7 bằng thằngM1ab Trần Xuyên sắpCG2x trònrKSG mười ba tuổi nhà mụ rồi.

Nghe những lời Trâu thị nói, ánhuwWE mắtG21F của nhữngmJjq ngườiiTRD dân trong làng nhìn về phía Liễu thịtAIQ bỗng có phần khang khác.

Mấy bà lãoVBzQ lớn tuổi trong làng bắt đầu lên tiếngiUMQ dạy bảo Liễu thị:LP4p "Các cụ xưanxV3 đã dạy rồi,r7aE bớt ăn thì có ăn, bớt mặc thì có mặc, cuộc sống là do mình tằn7smc tiện chắt bóp mà nên.eMcV Vợ chúkJZH Ba chớ có đem hếtH3of vốn liếng trong nhàtc8E ra mà phung phí sạchqRJy đấy nhé."iHaS

"Gia đình này chia hộ ra4Uqo ở riêng vẫn còn sớm quá..."

"Chẳng biết tính toán làm ăn gì cả."

Mọi90ZF người mồm năm miệng mười thi nhau bàn tán,baQI sắcujY4 mặt Liễu thịA4dD dần dần trắngPYLU bệch ra vìK0F1 ngượng ngùng và tủi thân.jRlj

Giữa mộtwZbe mớ âm thanh quở trách chê bai ấy, bỗng nhiên có một giọng nói trẻ con trong trẻo, non nớt vang lên:cvM3 "Các bàFYFH các thím khôngdOTg cần phải nhọc lòng lo lắng đâuffyR ạ, bản thân cháu tự mình kiếm ra tiền được."

Những tiếng ồnBnRJ ào cãi vã bỗng chốc im bặt như bị ai1Grk cắt đứt, mọi người đồngYH4d loạt quay ngoắtkYKE đầu lạiFxlF nhìn,sSmB liền thấy Trần Nghiên trong bộ áo dàiHAxq vải thô màu xám tro đangPcfX thong thả rảo bước đi về phía này.