Chương 58

Ở triều đại Đại Lương, thanh danh của người đọcwoaB sách vô cùng quanH3vP trọng, một khi bị vấy bẩn thì cả đời này coi như hếtPJ1d đường tiến thân chốn khoa cử.

VươngLAq8 tri phủI1Nx nghĩatIh lại việcmbUY ban đầu Trần Nghiên chỉZUjt ápOqxS giải ả Noãn YênOg3A lên quan tố cáo tội vu khống, còn chuyện dính líu đến nhà họ CaoCvtS hoàn toàn là do ả Noãn Yên tự miệng khai ra, có lẽ trước đó đứaLxsK nhỏ này thực sự không hề hay biếtWoRO gì.

Vẻ mặt Vương tri phủ dần hòa hoãn trở lại, ôn tồn nói: "Đã như vậy,qyWw hãy về chuẩn bị cho thật tốt kỳ Viện thí sắp tới. Nếu kỳ Viện thí lần này con có thể thi đỗ, con5shA sẽQd6A chính thức trởBk7u thành Sinh viên, bản quan có thể giúp conqu9s mộtaNXg suất vào thẳng Phủ học để đọc sách."

TheouFqX quy chế, sau khi thi đỗ Sinh viênkReM thì phải vào học tại các trường quan lập. Những người có thứ hạng caofspX trong kỳ ViệnL9Qu thí sẽ được tuyển vào Phủ học,uf4e còn nhữngVFWh người xếp thứ hạng thấp hơn thì vào Huyện học.

Lời hứakevx hẹnMODq này củak4Hz Vương tri phủ đồng nghĩaPQQ2 với việc bấtxTe8 kể kết quảUngt Viện thí củauVAb Trần Nghiên ra sao, chỉK2uY cầnGj4H đỗ Tú tài làQrty cậu chắc chắn sẽ có một suất bước chân vào Phủ học.

Đâyt5zg quảiDbv thực làM0bT sự ưu ái, nâng đỡ vô cùng toZpk7 lớnbKqM dành choogYN Trần Nghiên.

Cáceuy1 vị phu tử giảng dạy tại Phủ họcYKH0 đều là bậc Cử nhân, thậm chí có cả Tiến sĩObzN xuất thân, trong khi ở Huyện47GX học phần lớn chỉ là cácqFs1 vị Lẫm sinh, trìnhV2FJ độJl20 học vấn giữaTHnR hai nơiLfyc quả thực không thể nào so sánh được.

Không chỉ9oJm cómwIy đội ngũ phu tử giỏi, kho5rHB tàngIhtf sách3Ypt vở lưu trữ ở Phủ học cũng phonglSUj phú vượt trội hơn Huyện học rất nhiều lần.

Khoa cử củaa9do Đại Lương tuy thi chủ yếusl5z về5hyj Tứ Thư Ngũ Kinh,9A8O nhưng sĩxZVA tử không thể nào chỉ cắm đầu đọc mỗi Tứ ThưpOer Ngũ Kinh.Nvyi Muốn bài văn của mình có chiều sâu và lậpXIxt luận sắc bén,Iuj3 bắt buộcYVg0 phải đọc rộng hiểu nhiều, các loại điển tích điển cố8nqN lịch sử phải nắm vững trong lòng bàn tay.

Đọc sách, đọc13oz sách, nếu lượngO10O sách đọc vào không đủ nhiều thì tàic47V năng văn chương lấyZxyH đâu ra mà phátDBXh tiết?

Con em nhà nông làmVhFb sao có đủ tiền bạctO5j để mua ngần ấy sách quý, chỉ có conQp6X đường bướcb0rF chân vàoQSV7 trường quanTpAh lập thì mới có cơ hội tiếp cận với khokKXd tàng sách đồ sộDwav ấy.

Kẻ không5asc quyềnSc7Z không thế bắtjv60 buộc phải thi6AtK đỗYIwX SinhvOTt viên mới được vàozbsV trường quan lập, mà trước khi thành Sinh viên lại phải vượt qua ba cửa ải thi3PJt tuyển cấp cơ sở. Bakgqa cửa ải gian nan này đã đủ sứcs3oA chặn đứng bước chân của tuyệt đạiMzdU đaYWyq số con em nhà nông nghèorFC4 khó.

Muốn lấy sứcC6ew của mộtEy7N cá nhân đơn độc để chống lại bề dày tích lũy cả trăm năm củaMaEg các danh gia vọng tộc, đó phải là bậcgJXG kỳ tàiTE0T xuất chúng kinh thiên động địa đến nhường nào.SiJi

Vương tri phủ hứa hẹn cho Trần Nghiên vào Phủ học,AZAf chínhvMJa làdcCx trao tặngRp2h cho cậu một nguồn tài nguyên học tập vô cùng quý giá.

Trần NghiênQgJT nghe xong chẳng khác nào được tiêm một liều thuốc bổ đầy phấn chấn.

Sau sự việc ầm ĩ ngàyRIU4 hômBLSe nay, nhà họ Cao bắt buộc phải thu mìnhRnvi ẩngich nhẫn,yNgd trong một thời gian ngắn22Sn chắc chắn68np sẽ không dám manh động ranCHF tay với cậu nữa, cậu hoàn toànXdZV có thể yên tâm dốccbYm sức dùiSoCo mài kinhul7u sử.

ThếpJmA nhưng cứ mỗi lần nghĩ đến túi tiền rỗng tuếch của mình, trong lòng Trần Nghiên lạiCLq3 thấy lạnh ngắt như ngâmdPYD trong nước đá.UNBX

Chi phíbev6 cho kỳiUTh PhủonsE thí lần này quá đỗi tốn kém,6NNA mà kỳ ViệnKeJb thí sắp tới chắc chắn chiX5Ql phí cũng chẳng hề kém cạnh chút nào. Chuyến này trở về nhà, cậu phải tranh thủ dốc46Uz sứcCzby kiếm tiền mới được.k5Cy

Ngày thứZiHV hai sau khiPQa3 phát án,PA6w thầyqm8v trò Trần Nghiên liền trả phòng trọ, vội vã lên đường3E0O trở về làng.

Lúc này đã quaQrmo mùa vụ gặtD4A1 hái bận rộn nhất, người dân làng Trần Gia VịnhJvaT cuối cùng cũngTbTX có được nhữngZOQt ngày nông nhàn thảnh thơi. Năm ba bà thím túm năm tụm baVU1T ngồi lại vớim1PP nhau, vừa thoăndqll thoắtqyAZ "đập vỏ gai" vừa rôm rảKfZh bàn0U1y tán chuyện đông chuyệnY9zX tây trong làng.

Làngeo0K Trần Gia Vịnh trồng chủ yếu là cây gai dệt vải, mỗi nămbN7J có thể thu hoạchcVAf từQNDE ba đếnz4dS bốnLfyp đợt, và đợt này là vụNk4B thu hoạch gai đầu tiên trong năm.Ob2k

Cây gai sau khi cắtd4ml về phải kịp thời lột vỏ. Việc bóc lớp vỏ ngoàivNFX ra khỏi thân cây gai đòi4mrw hỏiyJY7 sự tỉ mỉfIBd và kiên nhẫna2wk vô cùng, công việc này phần lớn đều do đàn bà vàOL64 người già trong nhà đảm nhận.

SauU0Pk khi lộttrf4 vỏ xong, người ta phải đemSFll ngâmqaVf vào nướcV0CW mộtiFyg thời gian, rồi dùng conKYWL daorEc0 tre chuyên dụngqWsU cạo sạch lớp vỏ xanhAZXn vàvFWL tạp chất bám bên ngoài2l4P để lấy lớpJe5U sợi trắng tinh bênp1Uz trong.

Triều đình Đại Lương ngoài việc thu thuế lương thực thì hàng năm cònH4GH bắt buộc phải nộp thêm sợi gai.jaP3 Nếu sơ chếWxxF không đạt chuẩn, quan phủtT2y sẽ thẳng thừngmfFs từ6bcl chối không nhận, khi đó bắtbwKi buộc phải bỏ tiền túi ra để đền bù.

Nhà nông nghèo khó quanhGALS năm gom góp từng đồng xuOFAl bẻ đôi, làm sao nỡ móc tiềnK8lk bạc ra đềnrAk7 bù, bởi vậy đám đàn bà con gái khi làm việc đều vô cùngrMnW cẩn thận và tỉ mỉ.

Lúcpp6n này,ZWaW đề tài nóng hổi73Yx nhất0TCD trong làng chínhaqrC là việc Trần Nghiên đi thi Phủ thí.

Hòa cùng tiếng đập vỏ gai6iI4 lách cách giòn giã,kpcz có người mỉm cười5mtu trêudncx Liễu thị: "Thím Ba đúng là có phúc1yTp lớn thậtuU3B đấy, sinh ra được thằng con trai sáng1mtY dạ, học hành giỏi giang đến thế."

Lập tức có người phụ họa theo: "Biết bao nhiêu người dùi mài kinh sử cả đời mà thi mãi chẳng quaD4RF nổi kỳ Huyện thí, thằng béGYkN nhà thímEu9c mới chín tuổiQSNj đầu đã đỗ Huyện thí rồi,Y5zE thật là giỏi giang hết phầnQ3X4 thiên hạ. ChuyếnrEgl này mà đỗ luôn cả PhủH0cO thíQTq0 nữa thì chính thức thànhz7xQ Đồng sinh rồi,49D1 lúc0nNW ấy thì kháczb5A hẳnAqfO cái lũ chân lấmW7HW tay7be2 bùnprxl chúng ta rồi đấy nhé."

Liễu thị trongZAQu lòng vui nhưnJcA mở cờ, nhưngmmHG ngoài miệngmsPw vẫn khiêm tốn đáp: "Kỳ Phủ thí5RPp khó khăn lắm, đâu phải dễ thi đỗ như thế đâu các thím, thằngrNOc Nghiên nhà tôi chuyến này đi cũng chỉ là để cọ xát thửlBhN sức xem saovRvq thôi."

Trâu thịFyZk ngồi gần đó liền cấtJq71 giọng theLcTm thé đầyX3AE mỉa mai: "ThiNivZ Huyện chỉ xếp hạng chót bét mới đỗ vớt,3GbM còn kỳ Phủ thí biết baoVdBE nhiêup9kf người đỗ Huyện4TtY thí từ khắp nơi đổ vềP9az tranh tài, thằng Nghiên làm sao mà đỗ nổi chứ? Cảj0uI cái làng TrầnTsfd Gia Vịnh này bao57M8 năm qua cónyld kiếm nổi một mống Đồng sinh nào đâu,SRla nógxf1 mới đirWjw học được mấy năm màZnxW đòisTI6 đỗ."XHaS

Liễu thị nghe câu nói chói tai ấy thìniGT trong lòng bực bội không chịu nổi, liền đốp chát lại ngay: "ĐỗO6Bc hạngBVJS chót thì cũng là thi đỗ đàng hoàng!"

Vế sau "còn hơn con trai nhà chịXVPO muốn đỗ hạnggRYD chót mà nằmwxfc mơ cũng không đỗ nổi" tuy LiễuTat4 thịhGGJ không nóiRso2 toẹt ra miệng, nhưng ánh mắtFkIJ của tất cả những người đang ngồiESKn đậpf146 gai xung quanhRpDB đềuTHdR đồngfhcE loạt đổbs49 dồnOnlP về phía Trâu thị.

ChuyệnnFux đích tôn Trần Thanh Vi của đại phòng nhà họ Trần học hànho8JS hơnjhGi mườiAhWs năm trời, đi thi HuyệnFusz hai lần đều trượt vỏ chuối thì cảZzj3 cái làng này ai77Me màIzh3 chẳng biết7raK rõ mười mươi.

ÁnhHQfA mắtkv7c ấy của mọiUZZ3 người đã hoàn toànoSvo chọc giận Trâu thị.fi3p

Mấy tháng trước, vì chuyện tamJT5a phòng thiphu8 đỗ Huyện thí nở mày1XW1 nở mặt, mụ ta chỉ6mJp cóMQWB thểgUt1 ngậm đắng nuốt5sUz cay trong8gk7 lòng mà chửi thầm tam phòng chó ngáp phải ruồi.

Nhịn nhục suốtVTV7 gần haifN3z tháng trời, Trâu thịva68 cuối cùng cũngmh5L không nhịn nổi nữa, liền5Q2k lên tiếngAAgN châmUXLL chọc mỉa mai.sycP Nào ngờ Liễu thị lại dám đâm thẳng vào nỗi đauyBY7 sâu kín nhất của mụ, khiến mụ ta chẳng1IvB thèm kiêng nể gì nữamNny mà gào lên: "Không đỗ đượcysPz PhủvomA thíBNrz thìSqUN sangME9v năm lại phải thi lại từ đầu từ kỳ HuyệnZhu3 thí, đếndWX2 lúc đó ai đỗ aiJovb trượt còn chưa biết chừng đâu!"OEnl

Mụ ta liếc xéo nhìn Liễu thị, cười khẩy đầy cayJvjA độc: "Đi thi Phủ tốnLWtc kém hơncAeN thi Huyện nhiều lắm, giamzkG tài của thím Ba chắc8Xtp bị vét sạchRAnq sànhH5Po sanh rồinQhp chứ gì?dPYJ Sau này có muốn điGMTG thi tiếpgaA7 e là cũng chẳng cònWHpm tiền màVeck đi nữa đâu. Thím đừng cókpGb vội mừng thầm, cái ngữ chândQis lấm tay bùn cắm mặt vào đất muônz0F4 đời cũng không gánhT5Hq nổi6rOl một người ănNsDa học khoa cử đâu!"

Giọng điệu khinhrKli miệt trong lời nói của mụ ta2ry4 chẳngelS3 buồn che giấu chút nào.

Con trai của đại phòng tuyqJU0 học1UD6 hành chưa đỗ đạt thành tài, nhưng Trần Đắc Phúc hàng tháng đều cócWDB tiền15WF công ổn định mang về,rIG1 bản thân TrâuI9cH thị cũng biết thêu thùa kiếm thêm đồng ra đồng vào.

Chỉli4n có điều từ khi không còn tam phòng càypasQ cấy ruộng nương gánh vác việc đồng áng cho nữa, đại phòng giờ đâyifOF cũng phải6mKa cắn răng tựqo6J mình lội xuống ruộng làm lụng.

Mấy6GLQ luốngxSWp gai này chính là dobmDQ Trâu thị tự tay trồng. Trần Đắc PhúcHMm6 suốtLa20 ngày phảihWun đi làm côngiwTM trênJY8v trấn, việc đồng áng chẳng6e3z thể ngó ngàng tới,3Lzd chỉ dựa vào một người đàn bà như Trâu thị thì vôDcBy cùng vất vả, mùa màng xơ xác, kém cỏi hơnX88Z hẳn so với những nhà khác trong làng.

Sản lượng thucjNy hoạch gai của đại phòng thậm chí còn chưa bằng một nửa của người ta.

Trâu thị hơnjQlS mười năm qua chưa từng phải đụng tayyS3D vào việc nặng nhọc, sau khi phân giaJXyr mọi việcw7LL trong ngoàiA7Tf đều đổA3tf dồn lên vai mụ, chỉ trong vòng ba năm ngắn ngủi mà nhìn mụ già sọm đi cả chục tuổi.

Mỗi lần nghĩ đến chuyện phân gia năm xưa, mụ ta lại hận96VS thấu xương Trần Nghiên và6tZ6 tam phòng,BoAK càng không thểGHe2 chịu nổi cảnh nhìn thấy tam phòng sống sung sướng vẻ vang. Lúc nàyyA0f điều duy nhất mụ có thể đem ra khoe khoangxM0R chính là tiền côngx7mR hàng tháng của Trần Đắc Phúc và sốf5Wr tiền mụ kiếm được từDzSu việc thêu thùa.

Người làm nông kiếm đượcB33D đồnggWkF tiền1yrP vô cùng gian nan, nên ai nấy đều thầm ngưỡng mộ việc Trầnq8B4 Đắc PhúcN7us hàng tháng có tiền công mang về.

NghĩtPhA đến việcZVe4 ngay cả gia cảnh như đại phòng mà cònLxAa phải bán ruộng mớitG7P gồngHOBS gánh nổi cho con ăn học thi cử, thìiyWQ haitfZV vợ chồng tam phòng làmZVPW sao có đủ sức nuôirlSu nổi Trần Nghiên ăn họcTZ6l đường dài?

Có bà thím thở dàimM7X lên tiếng:YkUH "Chú Ba cũng chẳng5nPO chịu tính toán cho kỹ, lên tận phủS80D thành ăn7TgG ở tốniZ7A kém biết bao nhiêu, cáiZ3HE gìtSy2 mà chẳng phải dùngOb3F đến tiền. Đã biết thi không đỗ thì đi làm gì cho phí của, cứ ở nhà chămd5oI chỉ họckntl thêm vài năm, khi nào thấy5NIB chắc ăn4koA rồi hẵng đi thi có phải hơnC52P không."

"Nghe nói đi thi HuyệnOoh0 một chuyến riêng tiền bảo lãnh đã mất đứt hai lượng bạc rồi, cộng thêm các khoản chidsf8 tiêu khác, ít nhất cũng phải tốn ba bốnl7QA lượng bạc. Thế thì lên tậnw5SC phủ thành chẳngHawk phải tốn gấp mấy lần hay sao? Chú Ba lúc chia giaAcoL tài cũng chẳng được chia bao nhiêu tiền, chắc chuyến này tiêuUJlF sạch bách cả vốn liếng rồiEcnp cũngjj7E nên."

"Dù sao tuổi đời còn trẻ, mớiHXwL đứng ra làm chủ gia đình nên chưa biết lo toan,iDUA ném tiền1f0c qua cửa sổ chẳng thấy sủi tăm gì cả."

Các bà cácn3gF thímctHU xung quanh8hKL bắt đầusHqc xì xào bàn tán rôm rả.

Nghĩ đếngHcY việcTNsF gia tài tích cóp trong nhàEIsa bị vơi cạn, trong lòng Liễu thịkhim cũng bắt đầu6eNF thấy bất an,KTjX lo lắng khôn nguôi.P3Xe Bất kể Trần Nghiên chuyến này có đỗ PhủeOyA thígUYT hay không, thì sau này vẫn phải tiếp tục đi thirAfR nữa, vậy thìimTo tiền bạcfXtP biết lấy từ đâu ra bây giờ?fbnI

Nghĩ đến đó, tâm trạng bà bỗng trở nên hoang mang vô cùng.yqc3

Trâu thị nhìn thấy vẻ mặttfPS lo lắng của Liễu thị thì trong lòng cảm thấy vô cùng hả hê, sảng khoái.

Suốt hai tháng qua, cuối cùng mụ ta cũng thắng thếy4QB được Liễu thị một lần.

Trâugkdq thị cất giọngU1de đắc thắng, không giấu nổi sựPzil tựvhmC mãn: "Người ta cứ nghĩ làm anh làmqyCw chị như chúng tôi đây khắt khe đày đọa, ăn không no mặc không ấm nênlUHC mới nằng nặc đòi phân gia ra ở riêng. Đâu có biết rằng muốn sống quaMVac ngàyDFdA thìqhfb phải biết chắt bóp từng hạt gạo nơi kẽ răng thì mới tích lũy được chút vốn liếng trong nhà. NgườilMw0 ta ra ở riêng xong ngày nào cũng ăn cơm trắng no nê,C0s6 dăm bữa nửa tháng lại1Imx có thịt ăn, cuộc sống trước mắt thì sướng thật đấy, nhưnglKFU chẳng biết nhìnp7qn xa trông rộng lo cho tương lai7AWN sau này."

Đây cũnggyKz chínhHktr là điềustWo khiến TrâuhPmX thị ấm ức92J0 bấy lâuFPzB nay.

Ngày trước khi còn ở chung một máiN7SN nhà, đạiR93t phòng được ăn cơm trắng, ăn thịt cáL0TK đàng hoàng,tSDo còn tam phòng chỉ đượcOkbt húp cháo loãng, thịt cá thì đừng hòng mơ tới.YJ22

Thế nhưng từ sauuNm5 khi phân gia, tình thết6IZ giữa hai nhà lại đảo ngược hoàn toàn.

Đại phòng ngày nào cũng phải húp cháo rau cầm hơi, một quả trứngvYDp gà cũng không dám ăn, nói gì đếnvfqp chuyện ăn thịt.1Xkx

Trong khiBC6E đó tam phòng ngày ba bữa đều ăn cơm gạo trắng tinh, mỗi khi Trần Nghiên được nghỉ học vềcM77 nhà là Liễu thịccnA nhất định phải mổ gà hầm canh tẩm bổ, trứng4lQ7 gà trong chuồng ăn không ngớt, thỉnh thoảng lạiaqbM mua thịtRTEf về kho tộ choxsmX con ăn.rpCG

ThằngnCtl nhóc Trần Nghiên kia tuy chưa đầy mười tuổi màjG53 vóc dáng đã cao lớn gần bằng thằng Trần Xuyên sắp tròn mườiSx9W badTGA tuổixkzY nhà mụ rồi.

Nghe những lời Trâu thị nói, ánh mắt của những ngườiecqM dân trong làng nhìnXuWC về phía Liễu thị bỗng có phần khang khác.

Mấy bà lão lớnNL5T tuổi trongN8bm làng bắt đầu lên tiếng dạyerJC bảo Liễu thị: "Các cụ xưa đã dạy rồi,tGM6 bớt ăn thì có ăn, bớt mặctEtB thì có mặc, cuộc sốngeBOH là dozsyO mình tằn tiện chắt bóp màztCo nên. Vợ chúwD0n Ba chớ có đem hết vốn liếng trongMQ7h nhà ra mà phung phí sạch đấy nhé."

"Gia đìnhzvUL này chia hộ raLEgG ở riêngJjlE vẫn còn sớm quá..."

"Chẳng biết tính toán làm ăn gì cả."

Mọi024t người mồmuYwH năm miệng mười thinPff nhau bàn tán, sắclJGH mặtjfnG Liễu thị dầngEdk dần trắng bệch ra vì ngượng ngùng và tủi thân.

Giữa một mớ âm thanhU8Eg quở tráchF7Yb chê bai ấy, bỗng nhiênW0sj có mộtlZ5f giọng nói trẻkg1D con trong trẻo, non2yKF nớtCol0 vang lên: "Các bà cácKiZq thím khôngRMPu cần phải nhọc lòng lo lắngKEO1 đâu ạ, bản thân cháu tựe0WS mình kiếm ra tiền được."

Những tiếng ồn ào cãi vã bỗng chốc im bặt như bị ai cắt đứt, mọi người đồng loạt quayXUpO ngoắt đầu lạin5uY nhìn, liền thấy9KQW Trần Nghiên trong bộZj7Z áo dài vải thôisoB màu xámqk9q tro đang thongiFmk thảCMeT rảo bước đi vềNALa phía này.