Chương 58

Ở triều đại Đại Lương,8iHt thanh danh của người đọcVGbM sách vô cùng quan trọng,jOro một khi bị vấy bẩn thì cảZfoV đời nàydm1N coi như hếtxQMb đường3YAA tiến thân chốn khoa cử.

VươngFymH tri phủ nghĩ lại việc bangn7i đầu Trần Nghiên chỉpshB áp giải ả Noãn Yên lên quan tốF3BX cáoT1qn tội vuOw4F khống, còn chuyện dính líu đến nhà họ2QRx CaoJhbk hoàn toàn là doTJcm ả Noãn Yên tự miệng khai ra, cóRKmW lẽ trước đódGA9 đứa nhỏ này thực sự khôngtn0E hề hay biết gì.

Vẻ mặt Vương tri phủxfqe dầnl4UG hòa8Ese hoãn trởVg0V lại, ôn tồn nói: "Đã như vậy,vXhp hãyOKAZ về chuẩn bị chodLrJ thật tốt kỳ ViệnJi34 thí sắp tới. Nếu kỳ Viện thíBRD6 lần này con có thể thiRuXm đỗ, con sẽ chính thức trở thành Sinh viên, bản quan có thể giúp con một suấtC8Af vào thẳng Phủ học để đọc sách."

Theo quy chế,hb3F sau khixUfZ thiPbfH đỗ SinhBuXu viênVjqY thì phải vào học tại các trường quan lập. Những người cóH6BO thứ hạngQHz7 cao trong kỳ Viện thí sẽ đượco7Qe tuyển vào Phủ học, còn nhữngOS58 người xếp thứ hạng thấp hơn thì vào Huyện học.

Lời hứa hẹn này của Vương2BhF tri phủ8qYQ đồng nghĩa vớiaSHR việc bất kể kếtDZ9q quả Viện thí của Trần Nghiên ra sao,WAA3 chỉ cần đỗ TúiIhl tài là cậu chắcI6dl chắn sẽvEXZ cóhv9K một suất bước chân6ac7 vào Phủ học.

ĐâyGhsL quả thực làqEcG sựmHd0 ưu ái, nâng đỡ vô cùngvSyr to lớn dành chofgAy Trần Nghiên.

Các vị phu tử giảngnjIa dạy tại Phủ học đềuNwbH là bậc Cử nhân, thậm chí có cả Tiến sĩ xuất thân, trong khi ở Huyện học phần lớn chỉ là các vị Lẫmn8nS sinh, trình độ họcC0SA vấn01Kt giữa haiDcog nơi quả thựcgSKf không thểorYT nào so sánh được.

KhôngC9Mf chỉ có độiQrcO ngũ phu tử giỏi, kho tàng sách vở lưu trữ ở PhủLFF2 học cũng phong phú vượt trội hơn Huyện học rất nhiều lần.sad6

Khoa cử của Đại Lương tuy thi chủ yếu về TứNfzF Thư Ngũ Kinh, nhưng5kVI sĩ tử không thể nào chỉ cắm đầu0Tvi đọc mỗi Tứ Thưv9Dd Ngũ Kinh. Muốn bài văn của mình có chiềucOwu sâu và lập luậnwHGA sắc bén,18LZ bắt buộc phảivxWk đọc rộng hiểu nhiều, các loại điển0G6n tíchPF9o điển cố lịchMhEK sử phải nắm vững trongezkm lòng bàn tay.

Đọc sách,yvHh đọc sách,zoXr nếu lượng sách đọc9uXw vào không đủ nhiều thì tàiI6AP năng văn chương lấy đâu ra màLXCT phát tiết?

Con em nhà nông làm sao có đủ tiền bạc để muaQKSF ngần8GIZ ấy sách quý, chỉOZ3o có con đường bước chân vào trường quanjlhF lập thì mới cóRdhf cơ hội tiếp cận vớiBGF6 kho tàng sách đồ sộ ấy.

Kẻ không quyền không thế bắtEX9F buộc phải thi đỗYIf6 Sinh viên mới được vào trường quan lập, mà trướcy3fB khi thành Sinhd56m viên lại phải vượt qua ba cửa ải thi tuyển cấp cơ sở.17Cv Ba cửa ải giannBmT nan này đã đủxHvE sức4sfx chặn đứng bước chân của tuyệt đại đa sốWYs4 con emsMOb nhà nông nghèo7BHe khó.YDIY

Muốn lấy6yoA sứcbIcK của một cáFzkp nhânjsIu đơn độc để chống lại bề dày tích lũy cả trăm năm của các danh gia5mLB vọng tộc, đóTmUE phải là bậc kỳ tài xuất chúng kinh thiên động địa đến nhường nào.

Vương tri phủ hứa hẹn choW5n7 Trần NghiênFhYg vàosnrK Phủ học, chính là trao tặng cho cậu một nguồn0hiw tài nguyên học tập vô cùng quý giá.

Trần Nghiên nghe xong chẳng khác nào được tiêm một liều thuốc bổ đầyhl5O phấn chấn.GCM9

Sau sự việc ầm ĩSGwf ngày hômHn9c nay, nhà họ Cao bắt buộcUiMJ phải thu20Ez mìnhg5DV ẩnKa0X nhẫn, trong một5ND1 thời gian ngắn chắc chắnSide sẽ không dám manh động ra tay với cậuVwej nữa, cậu hoàn toàn có thể yênLwtX tâmYQGX dốc sứclXRW dùi mài kinh sử.

Thế nhưng cứ mỗi lần0fhj nghĩ đến túi tiền rỗng tuếch của mình, trong lòng Trần Nghiên lại thấy lạnh ngắt như ngâm trongAp3K nước đá.

Chi phí cho kỳ Phủ thí3NeP lần này quá đỗi tốn kém, mà kỳJWiA Viện thí sắp tới chắc chắnJbET chi phí cũng chẳnguMXD hề kémgurT cạnh chút nào. Chuyến này trởmJHW về nhà,nqHi cậu phải tranh thủ dốc sức kiếm tiền mới được.

Ngày thứ hai sau khi phát án, thầy trò Trần NghiênBbo7 liền trả phòngToc4 trọ,E6qE vội vã lên đường trở vềhP75 làng.

Lúcg198 này đãVeln qua mùa vụ gặt hái bậnrhDi rộn nhất, người dân làng Trần Gia Vịnhkkw0 cuốiW2pK cùng cũng có được những ngày nông nhàn thảnh thơi. Nămw6nD baJ3Xu bàc3lB thím túm năm tụm ba ngồi lại với nhau, vừa thoăn thoắt "đập vỏ gai"LaHW vừa rôm rả bàn tánsb0V chuyện đông chuyện tây trong làng.

LàngUwrH Trần Gia Vịnh trồng chủ yếu là cây gai dệt vải, mỗi năm có thể thu hoạch từ51Mh ba đến bốn đợt, và đợt nàySWHr là vụ thuagzw hoạch gai đầu tiên trong năm.

Cây gai sau8nbb khi cắt về phải6iEy kịprYbY thời lột vỏ. Việc bóc lớpkzSE vỏ ngoài ra khỏi thân cây gaiVuU7 đòi hỏi sự tỉceuj mỉWEYI và kiên nhẫn vôj5tz cùng, côngMrkT việc này phần lớn đều do đànmfSf bà và người già trong nhà đảm nhận.

Sau khiAGCg lột vỏ xong, người ta phải đem ngâm vào nước2vpz một thời gian, rồi dùng con dao tre chuyêndPWl dụng cạozgdF sạch lớp vỏ xanh và tạp chất bám bên ngoài để lấy lớp sợi trắng6Xu3 tinh bên trong.

Triều đình Đại LươngD475 ngoài việc thu thuếEl1l lương thực thì hàng năm còn4U0T bắt buộc phải nộph2Pj thêm sợi gai.YNS9 NếuIePS sơ chế không đạt chuẩn, quan phủ sẽ31wm thẳng thừngzKsY từ chối không nhận, khi đó bắt buộckDeU phải bỏ tiền túi ra để đềnGZHS bù.

Nhà nông nghèo khó quanh năm gomF5nh góp từng đồng xu bẻLqgG đôi, làm sao nỡ móc tiền bạc ra đền bù, bởiFOn8 vậyUN4r đám đànNlDB bà con gái khi làmODNr việc đều vô cùngb4CC cẩn thận và tỉ mỉ.syIy

LúcQSs9 này, đề tài nóng hổi nhất trong làng chính làeFb9 việc Trần Nghiên đi thiMsG3 Phủ thí.

HòaxNQb cùng tiếngNnZ8 đập vỏ gai lách cách giòn giã, cóvYLX người mỉmZ3wF cười trêu9gqK Liễu thị: "Thím Ba đúng là có phúc lớnvO4g thật đấy,EyHm sinh ra được thằngWuSH con trai sáng dạ, học hành giỏi giang đến thế."

Lập tức có người phụ họa theo: "Biết bao nhiêu người dùi mài kinh sử cả đời mà thi mãiSc6p chẳng qua nổi kỳMIqM HuyệnbB0e thí, thằng bé nhà thím mới chínoBKn tuổi2zMq đầu đã đỗ Huyện thí rồi, thậtJaEd là giỏi giang hết phần thiên hạ. Chuyến này mà đỗ luôn cả PhủtPCd thí nữa thì chínhUAdc thức thành4sqV Đồng sinh rồi, lúc ấyytR2 thì khác hẳn cái lũ chân lấme5It tay bùnDimx chúngyPkD ta rồi đấy nhé."

Liễu thị trong lòng vui6D9Y như mở cờ, nhưng ngoài miệngNUja vẫncHut khiêm tốn đáp: "KỳFR3L Phủ thí khó khăn lắm, đâu phải dễ thi đỗ nhưCIDO thế đâu các thím,T3jP thằng Nghiên nhà tôieN3K chuyến này đi cũng chỉ là để cọ xátkMTj thử sức xem sao thôi."

TrâuY5uo thị ngồi gầnGkat đó liền cất giọng the thétB5I đầy mỉa mai: "Thi Huyện chỉ xếp hạng chót bét mới đỗBGNK vớt, còn kỳ Phủ thí biết bao nhiêunWKU người đỗ Huyện thí từahBh khắp nơi đổ về tranh tài, thằngxu6w NghiênF1vr làmEFOe sao mà đỗ nổi chứ?tssO Cả cái làng Trần Gia Vịnh này bao năm qua có kiếm nổiSBR2 mộtU89m mống Đồng sinh nào đâu, nó mới đi học đượcewqA mấy năm mà đòi7tXK đỗ."

Liễu thị nghecTRi câu nói9cGg chói tai1B3M ấy thì trong lòng bực bội0ldY không chịuOun1 nổi, liền đốpwV8O chát lại ngay: "Đỗ hạng chóttH2G thì cũng là thi đỗ đàng hoàng!"

Vế sau "còn hơn con5zS8 trai nhàpfBS chị muốn đỗ hạng3iwd chót mà nằm mơdIv2 cũng không đỗ nổi" tuy Liễu thị không805w nói toẹtthQ4 ra miệng, nhưng ánh mắt của tất cả những người đangWZYj ngồi đập gai xung quanhL6DR đều đồng loạt3YES đổs16t dồn về phíaKMzr Trâu thị.

Chuyện6Bns đích tôn Trần Thanh Vi của đạib4fX phòng nhà họ TrầnZ8aT học3tdt hànhkMh0 hơn mườiBYk3 năm trời, đi thi Huyện hai lầnxiWu đều trượt vỏ chuối thì cả cái làng này ai mà chẳng0vb6 biết rõ mười mươi.

ÁnhIhoF mắt ấyKPM5 của mọiMCjm người đã hoàn toàn chọc giận Trâu thị.

Mấy tháng trước, vì4MYn chuyện tam phòng thiNY7X đỗ Huyện thí nở mày nở mặt, mụ ta chỉ có thểd2Ok ngậmUSfe đắng nuốt cay trong lòng mà chửi thầmR5jY tam phòng chó ngáp phải ruồi.

Nhịn nhụcuIWS suốt gầnVoms hai thángIvgG trời, Trâu thị cuối cùng cũng không nhịn nổi nữa, liền lên tiếng châm chọc mỉa mai. NàoBPRr ngờ Liễu thị lại dámP3a2 đâm thẳng vàovo1V nỗi đau sâu kín nhất của mụ, khiến mụ ta chẳng thèmJjCG kiêngc3nI nể gì nữa mà gào lên: "Không đỗZY9y được Phủ thí thì sang năm lạihVM6 phải thi lạiYvmh từ đầu từ8Ytm kỳnnjX Huyện thí,05iu đến lúc đó ai đỗ ai trượt cònsEYf chưaTsWF biếtW3gL chừng đâu!"

Mụ ta liếc xéo nhìnLs31 LiễudRYK thị, cườivet9 khẩy đầy9sot caypYyR độc: "Đi thidBCt PhủZrHY tốnLc9z kémnkOB hơn thikm5r Huyện nhiều lắm,2oLY gia tài của thím Ba chắc bị vétArIf sạchSX56 sành sanh rồid8Sg chứ gì? Sau này có muốnxrTI đi thi tiếp e là cũng chẳng cònFNbk tiền mà đi nữa đâu.XH8s ThímbeBH đừng cóVRc5 vội mừng thầm, cáicHkU ngữJo9Q chân lấm tay bùnVdW0 cắm mặt vào đất muôn đời cũngrute không gánh nổi một người ăn họcjg4J khoa cử đâu!"

Giọng điệu khinh miệt trong lờirtFR nóigt2Q của mụ ta chẳng buồn che giấurYaJ chút nào.

Con trai của đại phòng tuy học hành chưa đỗ đạt8PV5 thànhJKxD tài, nhưng Trần Đắc Phúc hàng thángq1iy đều có tiền côngdURo ổn định mang về,5p00 bản thân Trâu thị cũng biết thêu thùavS24 kiếm thêm đồng raWzvS đồng2Wrh vào.

ChỉVvF3 có điều từ khi không còn tam phòng cày cấyo856 ruộng nương gánhycG3 vác việc đồng ángACQO cho nữa, đại phòng giờ đây cũng phải cắn răng tự mình lội2pUh xuốngJfl0 ruộng làm lụng.

MấyvAz0 luống gai7HWh này chính làeQrd do Trâu thị tự tay trồng. Trần Đắc Phúc suốt ngày phải đi làm công trên trấn,gzpJ việc đồng áng chẳngNe6U thểt3Ot ngó ngàng tới, chỉ dựa vào mộtDAgt người đàn bà như Trâu thị thì vô cùngI0hl vất vả, mùa màng xơ xác, kém cỏi hơnaRwX hẳn so với những nhà khác trong làng.

Sản lượng thu hoạch9Nap gai của đại phòng thậmerjl chí còn chưa bằng một nửa của ngườiAybE ta.

Trâu thị hơn16SG mười năm qua chưa từng phải đụng tay6n91 vào việc nặng nhọc, sau khi phân gia mọi việc trong ngoài đều đổ dồn lên vaiJmq4 mụ, chỉ trong4Dgm vòng ba nămcvmo ngắn ngủi mà nhìn mụ già sọm điwKZs cả chục tuổi.

Mỗi lần nghĩ đến chuyện phân gia năm xưa, mụxaO7 taZ2yD lại hận thấu xương Trần Nghiên và tam phòng, cànglTAz khôngXYff thể chịu nổi cảnh nhìn thấy tam phòng sống sung sướng vẻvZc5 vang. Lúc này điều duy nhất mụLuRt có thểqShH đem ra khoeEwgx khoang chính là tiềnQJqx công hàngcjig tháng của Trần Đắc Phúc và số tiền mụ kiếm được từ việc thêu thùa.

Người làm nông kiếm được1VTz đồng tiền vôPCTw cùng gian nan, nên ai nấyk8Ch đều thầm5PIn ngưỡngbWwF mộ việc Trần Đắc Phúc hàngiDmF tháng có tiền công mangPCrg về.

Nghĩ đến việc ngay cả gia cảnhYWfH nhưOkKS đại phòng mà còn phải bán ruộng mới gồng gánhGn3T nổi cho conWeSu ăn học thi cử, thìh8rn hai vợ chồng tam phòng làmvazj sao cóQYGp đủ sức nuôi nổi TrầnSCUA Nghiên ăn họcCul0 đườngIsX2 dài?

Có bà thím thở dài lênbimO tiếng: "ChúsiOH Ba cũng chẳng chịu tính toán chocqWy kỹ, lên tậnRuSp phủLFPX thành ăn0gZf ở tốn kém biết bao nhiêu,4J0E cái gì mà chẳngOaY6 phải dùng đến tiền. Đã biết thi không đỗoA6Y thì đixSJc làm gì cho phír6jC của, cứ2ffR ở nhà chămUIJD chỉ học thêm vài năm, khi nàojf8N thấy chắc ăn rồi hẵng đi thi có phải hơn không."EOYk

"Nghe nói đi thi Huyện một chuyếnAb8V riêng tiềnMDPu bảo lãnh đã mất đứtzgW5 hai lượng bạcgYJw rồi, cộng thêm các khoảntGyE chiReTQ tiêu khác,7jXL ítjMcz nhất cũng phải tốnvvFz ba bốn lượng bạc. Thế thìVNTa lên tận phủ thànhxb1N chẳng phải tốn gấp mấybK75 lầnYuWW hayUO3q sao?eAKd Chú Ba lúc chia giaRCmV tàiORwV cũng chẳngn5Ge được chia bao nhiêujLxX tiền, chắc chuyến này tiêu sạch bách cả vốn liếng rồiVrGE cũng nên."

"DùsbUc sao tuổi đời còn trẻ, mớiojw4 đứng ra làm chủ gia4MH3 đình nên17bZ chưa biết lo toan, ném tiền qua cửa sổ chẳng thấyPDIL sủi tăm gì cả."

CácpHMq bà các thím xung quanh bắtqK3u đầu xì3B7n xào bàn tán rôm rả.R4vK

Nghĩ đến việc gia tài tích cóp trong nhà bị vơi cạn, trong lòngkrkl LiễuJact thịBdzq cũng bắt đầu thấy bất7Bd5 an,Hj3E lo lắng khôn nguôi. Bất kể Trần Nghiên chuyến nàyekSc có đỗ Phủ thí hayrnhw không,lVrf thìF1da sauIcSi nàyzp4q vẫniZRV phải tiếp tục đi thi nữa, vậy thìJjYg tiền bạc biết lấy từ đâu ra bây giờ?

Nghĩ đến đó, tâmeSif trạng bàO8z5 bỗng trở67Cc nên hoang mang vô5aI2 cùng.

TrâunhWq thị nhìn thấyE0Sq vẻ mặt lo lắngs1wC của Liễu thị thì trong9dHt lòng cảm thấy vôrdzB cùng hảkLrZ hê, sảng khoái.

Suốt hai thángOtIo qua,YI8V cuối cùng mụ ta cũng thắng thế được Liễu thị mộtanEA lần.

Trâu thị cất giọng đắc thắng, không giấu nổixzBd sự tự mãn: "NgườiPPzD ta cứ nghĩ làm anhBQr2 làm chịjBSU như3mIc chúng tôiZL5j đây khắt khe đày đọa, ăn không nohguv mặc không ấmW8Ut nên mới nằng nặc đòi40yS phân gia ra ởP80H riêng. ĐâuXjai cóhO3q biết rằng muốn sống quamKZD ngày thì phải biết chắt bóp từngcuSZ hạt gạo nơi kẽLNNH răng thì mới tích lũy được chút vốn liếng trong nhà. Người ta raeS9g ở riênguzb2 xong ngày nàootaN cũng ănUd2k cơm trắng no nê, dăm bữasZlO nửa tháng lại có thịt ăn,4lkt cuộc sống trước mắt thì sướngysQP thật đấy, nhưng chẳng biết nhìn xabjPe trông rộng lo cho tương laijCTS sau này."Bkan

Đây cũng3Ukm chính là điều khiến Trâu thị ấm ức bấyAMiQ lâu nay.

Ngày trước khi còn ở chung một mái nhà, đại phòng được ăn cơm trắng, ăn thịt cá đàngEA1K hoàng, còn tam phòng chỉ được húp cháotqJx loãng,0hha thịt cá thì9tiL đừngaEgy hòng mơ tới.

Thếih3G nhưng từ sau khi phân gia,KEyB tình thế giữauBeB hai nhà lại đảoQAhj ngược hoàn toàn.

Đại phòng ngày nào cũngfK1R phải húp cháoHftE rau7few cầm hơi, một quảTulm trứng gà cũng không dám ăn, nói8sBf gì đến chuyệnYwqZ ăn thịt.EzZf

Trong khi đó tam phòng ngày ba bữa đềuKTSX ăn cơm gạo trắng tinh,I7t1 mỗi khi Trầnd0DM Nghiên được nghỉ học về nhà là LiễuiByG thị nhất định phải mổ gà hầmdlQk canhrp0N tẩm bổ, trứng gà trong chuồng ăn5WIy không ngớt, thỉnh thoảng lại muaBfGn thịt về kho tộ cho3PM5 con ăn.

ThằngnWnL nhóc Trần Nghiên kia tuyMDg0 chưa đầy mười tuổi mà vóc dáng đãsZTk cao lớn gần bằng thằng TrầnmtCQ Xuyên sắp tròn mười ba tuổi nhà mụ rồi.

Nghe những lời Trâu thị nói, ánh mắt của những ngườiRzA0 dânjUGS trong làng nhìn về phía LiễuAa3h thị bỗngTQXG có phần khang khác.

Mấy bà lão lớn tuổi trong làng bắt đầu lên tiếngg96F dạy bảo Liễu thị: "Các cụ xưa đã0j1I dạy rồi,gB5T bớt ănfo8a thì có ăn, bớt mặc thì có mặc, cuộc sống là do mình tằn tiện chắt bóp mà nên. Vợ chú Ba chớ có đem hếtVBCl vốn liếng trong nhà ra mà phung phí sạch đấy nhé."

"Gia đình3Y8U này chia hộ raIaQV ở riêng vẫn còn sớm quá..."NxLd

"Chẳngv14e biết tính toán làm ăn gìUd14 cả."

Mọi người mồm năm miệng mười thi nhauy6JC bàn tán, sắc mặt Liễu thị dần dầnbo5X trắng bệch ra vì ngượng ngùng và tủi thân.

Giữa một mớ âm thanh quởHsDn trách chêR63a bai ấy, bỗng nhiênnX14 có một giọngNfne nói trẻ con trong trẻo, non nớt vang lên: "Các bàRxJj các thím không cần phải nhọc lòng lo lắng đâu1mHt ạ, bản thân cháu tựWCtv mình kiếm ra tiền được."

Những tiếngteaf ồn ào cãi vãchgD bỗng chốc im bặt như bị ai cắt đứt,rpKL mọi9jn4 người đồng loạtlKh8 quay ngoắt đầu lại nhìn, liền thấyqerZ Trần Nghiên trong bộLPDm áo dài vải thô màulybC xámjttj trob1Rp đang thong thả rảo bướcQMvg đi về phíazI3x này.